Τις πταίει για το χάλι του Δημόσιου Τομέα;

Είναι γνωστή σε όλους η αναποτελεσματικότητα του ελληνικού Δημόσιου Τομέα, η τεράστια γραφειοκρατία που ταλαιπωρεί τους πολίτες, ο χρηματισμός, η καθυστέριση, η αναξιοκρατία.
Όμως, για το χάλι του Δημόσιου Τομέα φταίνε πρωτίστως, οι δημιουργοί, διαμορφωτές και διαχειριστές του, δηλαδή οι ίδιοι οι πολιτικοί και το πολιτικό σύστημα εν γένει! Εξηγούμαι:
- Αν είχαν σχεδιάσει τις λειτουργίες του κράτους χωρίς τη ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ, που εξυπηρτεί τις πελατειακές σχέσεις των πολιτικών, αφενός δίνοντάς τους τη δυνατότητα δημιουργίας περιττών θέσεων δημοσίων υπαλλήλων, ανταλλάξιμες όμως με ψηφαλάκια, και αφετέρου τη δυνατότητα αποκομιδής μίζας από τον απεγνωσμένο πολίτη που θέλει να ξεμπλέξει από τα γρανάζια της....
- Αν είχαν δημιουργήσει ένα αξιοκρατικό, ορθολογικό και αδιάβλητο σύστημα προσλήψεων...
- Αν είχαν θεσπίσει έναν ελεγχτικό μηχανισμό, που να τιμωρεί αυστηρά αυτούς που δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους και να ενθαρρύνει και να επιβραβεύει αυτούς που δείχνουν ιδιαίτερο ζήλο...
.... αν είχαν συμβεί, λοιπόν, όλα αυτά, τώρα δε θα μιλούσαμε για αναποτελεσματικό Δημόσιο Τομέα και κατά πάσα πιθανότητα δε θα αντιμετωπίζαμε τέτοια πολυδιάστατη κρίση!
Επομένως, η θεραπεία του προβλήματος θα πρέπει να ξεκινάει πρώτα από την εξάλειψη της πηγής που το αναπαράγει και το διαιωνίζει (δηλ. το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα), και κατόπιν να εφαρμόσουμε αγωγές θεραπείας για την αποκατάστασή του!
Γι αυτό ακριβώς πρέπει να εξαφανίσουμε όλους τους ηθικούς αυτουργούς από τον πολιτικό χάρτη της χώρας! Γιατί το κάκιστο αποτέλεσμα που έχουμε σήμερα, δεν οφείλεται σε λάθος αποφάσεις (τις οποίες, σε κάποιο βαθμό, θα μπορούσαμε και να συγχωρήσουμε), αλλά σε ιδιοτελείς, ποταπές και απολύτως συνειδητές επιλογές των πολιτικών μας, που αγγίζουν τα όρια της εσχάτης προδοσίας!!!

ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ - ΔΗΛΩΣΗ

Προς:

Αξιότιμο Κύριο Πρόεδρο της Δημοκρατίας,

Αξιότιμο Κύριο Πρόεδρο της Κυβέρνησης,

Υπουργούς, Βουλευτές, Δημοσίους φορείς κλπ.

Κοινοποίηση: Σε όλες τις πρεσβείες, Ε.Ε., Δ.Ν.Τ. κλπ.



ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ – ΔΗΛΩΣΗ



Αξιότιμοι κύριοι και κυρίες, παραλήπτες της παρούσας επιστολής – δήλωσης.

Έχω παρατηρήσει, ότι αρκετά συχνά γίνεται η χρήση του ονόματος του ελληνικού λαού, π.χ. «ο ελληνικός λαός μας ψήφισε» και του ονόματος των Ελλήνων, π.χ. «με κοινή προσπάθεια όλων των Ελλήνων θα βγούμε από την κρίση», προκειμένου να προβληθούν, δικαιολογηθούν ή νομιμοποιηθούν ποικίλες και διάφορες προτάσεις, ενέργειες και νομοθετικές ρυθμίσεις με τις οποίες δεν συμφωνώ.



Επιπροσθέτως παρατηρώ ότι:

- Ουδέποτε λήφθηκε υπ’ όψη η προσωπική μου άποψη, γνώμη ή συμβουλή σε ζητήματα, η επίλυση των οποίων θα βελτίωνε την παρούσα πολιτική, κοινωνική και οικονομική κατάσταση της χώρας.

- Ουδέποτε μου ζητήθηκε η συναίνεση ή συγκατάθεση σε οποιαδήποτε νομοθετική ή άλλου τύπου ενέργεια, όπως η ψήφιση ενός νομοσχεδίου, η επικύρωση μιας διακρατικής συμφωνίας ή σύναψης ενός δανείου.

- Ουδέποτε μπόρεσα να ελέγξω τις πρακτικές της παρούσας κυβέρνησης (όπως άλλωστε και όλων των παρελθουσών κυβερνήσεων), οι ενέργειες της οποίας απέχουν τα μέγιστα από τις προεκλογικές εξαγγελίες.



Προς τούτο σας παρακαλώ όπως, σε κάθε επόμενη αναφορά που έχει να κάνει με δηλώσεις, αναφορές και αποφάσεις στο όνομα του ελληνικού λαού και των Ελλήνων και εφ΄ όσον δεν έχει την σύμφωνη γνώμη μου, να με εξαιρείτε. Επιθυμώ λοιπόν (για παράδειγμα), να λέτε:



«ο ελληνικός λαός εκτός του ΝΙΚΟΛΑΟΥ Α. ΠΑΝΤΕΛΙΔΗ».



Ειδικώς για τις περιπτώσεις εκείνες όπου προβαίνετε σε σύναψη δανείου καθ’ οιονδήποτε τρόπο, χωρίς την συγκατάθεσή μου και εκ των υστέρων ζητάτε την συμμετοχή μου στην αποπληρωμή του, πριν την υπογραφή της σύναψης, να ενημερώνετε τον δανειοδότη σας ότι:



«εγγυάστε την εμπρόθεσμη αποπληρωμή των δόσεων του δανείου, με συμμετοχή του ελληνικού λαού, εκτός του ΝΙΚΟΛΑΟΥ Α. ΠΑΝΤΕΛΙΔΗ».



Επίσης σας δηλώνω ότι δεν νιώθω κανένα βάρος ευθύνης για την οικτρή οικονομική κατάσταση της χώρας, όπως ο υπέρογκος δανεισμός ή για την χαμερπή πολιτική ζωή του τόπου, όπως διαφαίνεται από τα κατά καιρούς δημοσιοποιημένα σκάνδαλα. Ως συνέπεια των παραπάνω, δεν βλέπω κανέναν λόγο, βάσει του οποίου ζητείται η συνδρομή μου στον απεγκλωβισμό από την κρίση, στην διαμόρφωση της οποίας δεν συμμετείχα. Προς τούτο επιφυλάσσομαι, ως Ελεύθερος Πολίτης, να αποποιηθώ, στο μέτρο των δυνατοτήτων μου, οποιασδήποτε ευθύνης μου επιρριφθεί άδικα και αναίτια, όπως και οποιασδήποτε απαίτησης αποπληρωμής οφειλών από οποιονδήποτε το απαιτήσει.



Με εκτίμηση,





Δρ. Νικόλαος Α. Παντελίδης

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Ολοένα και περισσότεροι Έλληνες διαπιστώνουν καθημερινά, ότι το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα είναι τόσο σάπιο, διεφθαρμένο και αντιδημοκρατικό, που χρειάζεται ριζική αλλαγή σε όλες του τις δομές!

Η σκέψη μας όμως, δυστυχώς, είναι ακόμη εγκλωβισμένη στις πρακτικές που χρησιμοποιεί το πανούργο Σύστημα του Κυνοβολευτισμού* για να αυτο-αναπαράγεται, και αναζητούμε λύσεις σε μηχανισμούς (όπως οι εκλογές), που είναι ειδικά προσαρμοσμένες στα μέτρα του Συστήματος, ώστε να μην του προκαλούν προβλήματα στην λειτουργία του, όποια κι αν είναι τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας!

Σπουδαίοι εκλογομάγειροι και εξειδικευμένοι καλπονοθευτές, επινόησαν ένα εκλογικό σύστημα που δεν αφήνει περιθώρια ελπίδας για να αλλάξει κάτι. Αν κάποιος διαφωνεί με το πολιτικό σύστημα (κι όπως φαίνεται, διαφωνεί η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού), είτε λευκό ψηφίσει, είτε άκυρο, είτε απέχει συνειδητά από τις εκλογές, το εκλογικό σύστημα είναι κατασκευασμένο έτσι, ώστε να παρακάμπτει αυτή τη λαϊκή έκφραση και να βγάζει μειοψηφική κυβέρνηση, όσο ισχνή κι αν είναι αυτή η μειοψηφία! Είναι χαρακτηριστικό ότι στις τελευταίες εκλογές, το κυβερνών κόμμα δεν πήρε παραπάνω από 18% αν ανάγουμε τις ψήφους που έλαβε στο σύνολο των ψηφοφόρων, αλλά κανενός το αυτί δεν ίδρωσε!

Το όλο σκηνικό είναι καλά στημένο, ώστε να μοιάζει ως δήθεν "δημοκρατικό" και δήθεν "φιλελεύθερο", που τάχα βασίζεται στην "ελεύθερη βούληση" του "κυρίαρχου λαού"! Ενός λαού τόσο "ελεύθερου" και τόσο "κυρίαρχου", όσο του επιτρέπει η πλύση του εγκεφάλου που του γίνεται ύπουλα και μεθοδικά! Η καλλιέργεια της νοοτροπίας αγέλης και ο πνευματικός ευνουχισμός του ανθρώπου, ξεκινάει ακόμα από τις πιο τρυφερές ηλικίες, με το εφαρμοζόμενο σύστημα "Παιδείας", το οποίο σταδιακά και μεθοδικά μας μυεί στην τυποποιημένη και ελεγχόμενη σκέψη και στην δουλική υποταγή στα άτυπα εξουσιαστικά κέντρα. Η μύηση συνεχίζεται και ολοκληρώνεται ακόμη και μετά την ενηλικίωση του ανθρώπου, με την πολύτιμη συμβολή των στρατευμένων να υπηρετούν τα δόλια συμφέροντα του Συστήματος ΜΜΕ, την απαξίωση των θεσμών και των ηθικών αξιών, την προβολή της διαφθοράς και της αναξιοκρατίας, ως όχι απλά ανεκτές, αλλά ως «καταξιωμένες» κοινωνικές συμπεριφορές, με τελικό σκοπό να δημιουργηθεί ένα γενικευμένο συναίσθημα συνενοχής στο λαό (τύπου: "μαζί τα φάγαμε"), που λειτουργεί αποτρεπτικά σε κάθε επαναστατική διάθεση, αλλά και σκέψη!

Σας είπα, το Σύστημα είναι πανούργο…. όμως (ευτυχώς!), δεν είναι παντοδύναμο!

Τουλάχιστον όχι τόσο, όσο φαντάζει στα φοβισμένα μάτια μας! Το γεγονός ότι κάποιοι του ξεφύγαμε και κάνουμε σκέψεις σαν κι αυτές που διαβάζετε τώρα, και τις μεταλαμπαδεύουμε και σε άλλους πολλούς, αποκαλύπτει την αδυναμία του! Κάποιοι είχαμε το θάρρος να σηκώσουμε το κεφάλι μας για να κοιτάξουμε κατάματα το Σύστημα και τότε καταλάβαμε, ότι τα «μαύρα τέρατα» που βλέπαμε να απειλούν ότι θα μας κατασπαράξουν αν τους αντισταθούμε, δεν είναι παρά οι γιγάντιες σκιές βρωμερών και θρασύδειλων αρουραίων, που μπορούμε να τους λιώσουμε με τη μπότα μας, αν καταφέρουμε να ξεπεράσουμε τους ανυπόστατους φόβους μας!

Η κατάστασή μας προσομοιάζει με αυτή που περιγράφει ο άγιος Όμηρος στη ραψωδία Ι της Οδύσσειας! Είμαστε εγκλωβισμένοι, όπως ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του, στη σπηλιά του παντοδύναμου και τρομερού Κύκλωπα Πολύφημου! Κι όμως, αυτό το φοβερό τέρας, θα το νικήσει ο πολυμήχανος Οδυσσέας, αφού του συστήθηκε με το όνομα Κανένας! (Είναι τυχαίο άραγε, ότι ο Κανένας αναδεικνύεται και σήμερα ως «ο καταλληλότερος πρωθυπουργός», στις δημοσκοπήσεις);;;



Στις επικείμενες εκλογές (όποτε κι αν συμβούν), θα πρέπει να γίνει η μεγάλη ανατροπή του ισχύοντος σάπιου πολιτικού συστήματος, μέσα στο οποίο είμαστε εγκλωβισμένοι! Κανένα κόμμα από αυτά που κινούνται στα πλαίσια του Συστήματος, δεν είναι σε θέση να μας απαλλάξει από την πολυδιάστατη οικονομική, πολιτική, κοινωνική και κυρίως πολιτισμική κρίση και παρακμή, που βιώνει η κοινωνία μας και που σαν τη λάβα εξαπλώθηκε στην Ελλάδα κατακαίοντας τα πάντα, αργά, ύπουλα και ανεπαίσθητα, εδώ και δεκαετίες!

Η πρόταση που καταθέτω δημόσια, είναι πολύ συγκεκριμένη και ίσως η μόνη που μπορεί να δώσει οριστική και ριζική λύση στο πρόβλημα:

Στις επικείμενες εκλογές (όποτε κι αν προκύψουν), θα πρέπει να συγκροτηθεί ένα Συνδυασμός Πατριωτικής Αναγέννησης (όχι κόμμα, με την γνωστή ως τώρα έννοια), που θα έχει δύο μοναδικούς σκοπούς:

1) Να συγκροτήσει μια Συνταγματική Επιτροπή από Έλληνες αναγνωρισμένου κύρους, με αποδεδειγμένο ήθος στην πορεία της ζωής τους, με υψηλό επίπεδο γνώσεων και δεδομένη προσφορά στο κοινωνικό σύνολο, για να συντάξουν μια ολοκληρωμένη πρόταση Νέου Συντάγματος, που θα αντικαταστήσει το παλιό διάτρητο Σύνταγμα του Κυνοβολευτισμού, που κατασκευάστηκε για να εξυπηρετεί το υπάρχον σάπιο, ολιγαρχικό, οικογενειοκρατικό και φαυλοκρατικό πολιτικό σύστημα! Η πρόταση αυτή, όταν ολοκληρωθεί θα τεθεί στην έγκριση του σώματος των πολιτών με δημοψήφισμα.

Προσοχή! Δε μιλάμε για μια απλή αναθεώρηση του υπάρχοντος Συντάγματος, όπως προτείνουν (μετά από χίλιες πιέσεις) τα άλλα κόμματα, δηλαδή ένα καλλωπιστικό φτιασίδωμα του ισχύοντος κουρελιασμένου Συντάγματος, που δεν αλλάζει όμως την ουσία του, η οποία δεν είναι άλλη από τη στήριξη του κατάπτυστου πολιτικού συστήματος! Μιλάμε για ένα εξολοκλήρου Νέο Σύνταγμα, βασισμένο στις αρχές της Άμεσης Δημοκρατίας, που να διασφαλίζει:

- την απρόσκοπτη συμμετοχή όλων των πολιτών στη λήψη αποφάσεων και σε όλες τις μορφές εξουσίας,

- τη διαφάνεια της πολιτικής ζωής,

- τη συχνή και αδιάβλητη λογοδοσία των αξιωματούχων στο ίδιο το λαό,

- τη διάκριση και την ανεξαρτησία των εξουσιών (νομοθετική – εκτελεστική – δικαστική),

- την ισηγορία και την ελευθερία της έκφρασης,

- την ισονομία και την απονομή κοινωνικής δικαιοσύνης.

Κι όλα αυτά στο Νέο Σύνταγμα, δεν θα αποτελούν κενά γράμματα και κούφια λόγια όπως σήμερα, αλλά εγγυημένες προϋποθέσεις για τη λειτουργία του νέου πολιτικού συστήματος!



2) Να συγκροτήσει μια προσωρινή υπηρεσιακή κυβέρνηση, από αναγνωρισμένης αξίας και ηθικής ακεραιότητας προσωπικότητες, η οποία θα διαχειριστεί τα τρέχοντα ζητήματα λειτουργίας του κράτους, για το μικρό χρονικό διάστημα που θα χρειαστεί μέχρι να ολοκληρωθεί και να τεθεί σε λειτουργία το Νέο Σύνταγμα.



Αυτή είναι, κατά την άποψή μου, η μόνη ομαλή μετάβαση σε ένα καινούριο, πραγματικά δημοκρατικό, πολιτικό σύστημα, που τόση ανάγκη έχει ο τόπος!









­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­_________________________________

*Κυνοβολευτισμός: Από το Κύων (= σκύλος) + βολεύω, δηλαδή το πολιτικό σύστημα που βολεύει τα –σύμφωνα με την Παγκάλεια ρήση- κοπρόσκυλα! Επομένως, αυτή είναι η σωστή ορθογραφία της λέξης, γιατί περιγράφει επακριβώς το περιεχόμενο του υφιστάμενου πολιτικού συστήματος!

Οι Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ) και η κρίσιμη σημασία τους για την Ελλάδα και την Κύπρο

Μια δήλωση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Άμυνας κ. Π. Μπεγλίτη, στην εφημερίδα ΕΘΝΟΣ της 22/1/2010, φέρνει στην επικαιρότητα ένα σπουδαίο εθνικό θέμα, που αφορά τόσο τις ελληνοτουρκικές σχέσεις στο Αιγαίο, όσο και την Κύπρο. Ο κ. Μπεγλίτης, απαντώντας σε ερώτηση εάν πρέπει η Ελλάδα να προχωρήσει στη δημιουργία Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) στο Αιγαίο, σε συνεργασία με την Κύπρο, απάντησε: «Πρόκειται για κρίσιμο θέμα άσκησης εθνικού κυριαρχικού δικαιώματος που απορρέει από το διεθνές δίκαιο και κατά συνέπεια δεν τίθεται ερωτηματικά, αλλά επιβεβαιωτικά. Η κυβέρνησή μας υπερασπίζεται τις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου και τις διεθνείς συνθήκες προς όφελος των εθνικών συμφερόντων, με αίσθημα ευθύνης και την αναγκαία αποφασιστικότητα». Ας δούμε όμως τι είναι οι ΑΟΖ και ποια η σημασία τους για την Ελλάδα και την Κύπρο. Η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (1973-1982), κατέληξε με τη δημιουργία της νέας Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας , η οποία συμφωνήθηκε το 1982 στο Montego Bay της Τζαμάικα και τέθηκε σε εφαρμογή στις 16 Νοεμβρίου 1994, αντικατέστησε τέσσερις παλαιότερες διεθνείς συνθήκες. Σε ψηφοφορία που έγινε στις 30 Απριλίου 1982 στη Νέα Υόρκη για τη νέα Σύμβαση 130 κράτη ψήφισαν υπέρ, τέσσερα κατά και 17 τήρησαν αποχή. Μεταξύ των κρατών που ψήφισαν κατά της Σύμβασης ήταν και η Τουρκία. Μέχρι το τέλος του 2008 επικύρωσαν τη Σύμβαση 157 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος (12 Δεκεμβρίου 1988) και η Ελλάδα (21 Ιουλίου 1995). Στη Σύμβαση αυτή - μεταξύ άλλων - καθορίζεται και η έννοια της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Με βάση τα άρθρα 55, 56, 57 της νέας Σύμβασης, ως ΑΟΖ ορίζεται η πέραν και παρακείμενη της αιγιαλίτιδας ζώνης περιοχή, το πλάτος της οποίας μπορεί να φθάσει τα 200 ναυτικά μίλια (ν.μ.) από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης και εντός της οποίας το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα σε θέματα που έχουν σχέση με την εξερεύνηση, την εκμετάλλευση, την διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πηγών ζώντων ή μη των υδάτων, του βυθού και υπέδαφους της θάλασσας, καθώς και κυριαρχικά δικαιώματα, που αναφέρονται στην εξερεύνηση και οικονομική εκμετάλλευση των ρευμάτων και των υπερκείμενων της θάλασσας ανέμων . Επίσης το άρθρο 121, παράγραφος 2 της νέας Σύμβασης, αναφέρει ρητά ότι όλα τα νησιά διαθέτουν ΑΟΖ και ότι η ΑΟΖ ενός νησιού καθορίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που καθορίζεται και για τις ηπειρωτικές περιοχές. Ο νέος αυτός θεσμός αποτελεί τη σημαντικότερη και επαναστατικότερη καινοτομία του νέου δικαίου της θάλασσας. Ενδεικτικά της σπουδαιότητας και των επιπτώσεων της ΑΟΖ είναι τα εξής στοιχεία: Η περιοχή της ΑΟΖ καλύπτει παγκοσμίως περί το 36% των ωκεανών, που περιέρχονται έτσι στην εθνική δικαιοδοσία, από οικονομική σκοπιά, και αφαιρούνται αντίστοιχα από τη διεθνή περιοχή της ανοικτής θάλασσας. Σ’ αυτήν (και στην αιγιαλίτιδα ζώνη) αλιεύονται περί τα 95% των παγκόσμιων αλιευμάτων και στο βυθό της βρίσκονται τα 87% των μέχρι σήμερα γνωστών παγκοσμίως υποθαλάσσιων αποθεμάτων πετρελαίου. Συνεπώς, το νομικό καθεστώς που διέπει τις χρήσεις της έχει εξαιρετικά μεγάλη σημασία. Εξίσου σημαντικό γεγονός αποτελεί ότι ουσιαστικά η ΑΟΖ περιέλαβε και συγχώνευσε στο καθεστώς της τον προϋφιστάμενο θεσμό της Υφαλοκρηπίδας, που ταυτίσθηκε πλέον με τον βυθό της ΑΟΖ (τουλάχιστον μέχρι το όριο των 200 μιλίων από την ακτή) . Η Κύπρος, η οποία, όπως προαναφέραμε, επικύρωσε τη Σύμβαση στις 12 Δεκεμβρίου 1988, υπέγραψε συμφωνία για την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Αίγυπτο το Φεβρουάριο του 2003 και με το Λίβανο τον Ιανουάριο του 2007(βλ.εικ.1). Η συμφωνία βασίζεται στη διεθνώς αποδεκτή αρχή της μέσης γραμμής και σύμφωνα με τους όρους της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η Κύπρος εγκαινίασε στις 16 Φεβρουαρίου 2007 τον πρώτο γύρο υποβολής αιτήσεων αδειών έρευνας και αδειών εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, ο οποίος έληξε στις 16 Ιουλίου 2007. Η πολύ σωστή κυπριακή πρωτοβουλία φέρνει σε πολύ δύσκολη θέση την Τουρκία, η οποία βέβαια, δεν επιθυμεί κάποιος να εγείρει θέμα ΑΟΖ, που τόσο πολύ βλάπτει τα συμφέροντά της στη Μεσόγειο(βλ.εικ.2 και εικ.3). Γεγονός που προκαλεί εντύπωση και προβληματίζει, είναι ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις μέχρι σήμερα, ΔΕΝ έχουν θέσει αντίστοιχο θέμα οριοθέτησης ΑΟΖ με την Τουρκία και οι διεκδικήσεις τους στο Αιγαίο περιορίζονται μόνο στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας των δύο χωρών, έννοια που υπερκαλύπτεται – όπως προαναφέραμε - από την έννοια της ΑΟΖ! Όπως υποστηρίζει ο καθηγητής του πανεπιστημίου του Μαιρυλαντ κ. Θ. Καρυώτης, (που υπήρξε μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας), η δημιουργία ΑΟΖ στις Ελληνικές θάλασσες δικαιολογείται για τους ακόλουθους λόγους: Α. Όπως είπαμε, η Σύμβαση του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας αναφέρει ρητά στο Άρθρο 121, παράγραφος 2, ότι όλα τα νησιά και οι νησίδες, με εξαίρεση τους βράχους που δεν μπορούν να έχουν δική τους οικονομική ζώνη, διαθέτουν ΑΟΖ και ότι η ΑΟΖ ενός νησιού καθορίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που καθορίζεται και για τις ηπειρωτικές περιοχές. Αυτό είναι το μεγάλο πλεονέκτημα της Ελλάδας έναντι της Τουρκίας, γιατί η Τουρκία δεν μπορεί να προβάλει τα ίδια επιχειρήματα που χρησιμοποιεί για δεκαετίες τώρα για την υφαλοκρηπίδα των νησιών του Αιγαίου. Δηλαδή ότι τα νησιά μας δεν διαθέτουν υφαλοκρηπίδα ή ότι βρίσκονται πάνω στην «υφαλοκρηπίδα» της Ανατολίας Β. Στις 10 Μαρτίου 1983 ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρέιγκαν υπέγραψε διακήρυξη βάσει της οποίας η Αμερική δημιούργησε ΑΟΖ 200 ν.μ. πέρα από τις ακτές της. H πράξη αυτή της Αμερικής ήταν πολύ χρήσιμη για την Ελλάδα διότι η Αμερική διατήρησε, σύμφωνα με την Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, ΑΟΖ για όλα ανεξαιρέτως τα νησιά της. Έτσι, για την αμερικανική κυβέρνηση θα είναι πολύ δύσκολο να αρνηθεί στην Ελλάδα τη δημιουργία ελληνικής ΑΟΖ που δεν θα διαφέρει καθόλου από την αμερικανική ΑΟΖ. Ας σημειώσουμε ότι η Αμερική, που απέχει μόνο 90 μίλια από τη Κούβα, δεν τόλμησε να πει ότι η Κούβα, επειδή είναι νησί, δεν διαθέτει ΑΟΖ, αλλά οριοθέτησε την ΑΟΖ ανάμεσα στα δύο κράτη χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της "μέσης γραμμής" , μέθοδο που τόσο απεχθάνονται οι Τούρκοι. Μάλιστα η κυβέρνηση της Κούβας αποφάσισε πρόσφατα να αρχίσει έρευνες για πετρέλαια στη δική της ΑΟΖ, έρευνες που μάλιστα γίνονται σε απόσταση μόνο 45 μιλίων από τις ακτές της Φλόριδας. Γ. Στα τέλη του 1986 η Τουρκία υιοθέτησε ΑΟΖ στη Μαύρη Θάλασσα και κατέληξε σε συμφωνία με την τότε Σοβιετική Ένωση για τις επικαλυπτόμενες περιοχές χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της "μέσης γραμμής". Αργότερα, η Τουρκία άρχισε συνομιλίες με την Βουλγαρία και την Ρουμανία για το ίδιο θέμα που κατέληξαν σε συμφωνίες παρόμοιες του τύπου που είχε συνάψει με τους Σοβιετικούς. Ουδέποτε, βέβαια, η Τουρκία πρότεινε στην Ελλάδα και σε άλλα γειτονικά κράτη να κάνουν το ίδιο στη Μεσόγειο. Έτσι, η Μαύρη Θάλασσα, που αποτελεί "κλειστή ή ημίκλειστη θάλασσα", όπως και η Μεσόγειος, έχει εντελώς μοιρασθεί από τα παράκτια κράτη αυτής της θάλασσας χρησιμοποιώντας την οριοθέτηση της ΑΟΖ και όχι της υφαλοκρηπίδας. Αυτό, αποτελεί τον πιο λανθασμένο χειρισμό της Τουρκίας, διότι δέχθηκε να οριοθετήσει τη θαλάσσια ζώνη της Μαύρης Θάλασσας με μια μέθοδο που δεν ίσχυε μέχρι το 1982, δηλαδή με τη μέθοδο της ΑΟΖ που πολέμησε τόσο πολύ κατά τη Διάσκεψη του ΟΗΕ. Η Τουρκία χρησιμοποίησε αυτή τη νέα θαλάσσια ζώνη, παρ' όλον ότι μέχρι σήμερα αρνείται να προσχωρήσει στη νέα Συνθήκη για το Δίκαιο της Θάλασσας που περιλαμβάνει και την ΑΟΖ. Πώς μπορεί η Τουρκία να αρνείται την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Ελλάδα όταν ήδη υπάρχει το προηγούμενο της Μαύρης Θάλασσας; Δ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επίσης αποδεχθεί την ΑΟΖ και πολλά παράκτια κράτη-μέλη της έχουν υιοθετήσει ΑΟΖ 200 μιλίων. Έτσι, είναι απορίας άξιον γιατί όχι μόνο η ΕΕ δεν παρεμβαίνει υπενθυμίζοντας στη Τουρκία ότι όλα τα κράτη-μέλη της έχουν δικαίωμα να υιοθετήσουν ΑΟΖ στις παράκτιες περιοχές τους, αλλά και να υποχρεώσει όλα τα κράτη-μέλη της, που δεν έχουν ήδη ΑΟΖ, να προκηρύξουν τέτοια ΑΟΖ. Η Τουρκία επίσης γνωρίζει ότι η θέση της όσον αφορά στην ΑΟΖ είναι πολύ αδύναμη γι' αυτό και δεν εκστομίζει ποτέ αυτές τις τρεις λέξεις στις συνομιλίες της με όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις από το 1974 μέχρι σήμερα. Το μεγάλο ερώτημα βέβαια είναι γιατί και η Ελλάδα αποφεύγει να αναφερθεί και να θέσει η ίδια, στο τραπέζι των συνομιλιών, τις τρεις αυτές λέξεις (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) που ανησυχούν τόσο πολύ τη Τουρκία. Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε ότι στην οριοθέτηση των ΑΟΖ στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, σημαντικό στρατηγικό ρόλο παίζει το ελληνικό νησί Καστελόριζο(βλ. εικ.4). Το Καστελόριζο είναι ένα νησί, το οποίο κατοικείται και άρα- όπως είπαμε προηγουμένως- διαθέτει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Το πρόβλημα για τους Τούρκους είναι, ότι η τοποθεσία που βρίσκεται το Καστελόριζο τους δημιουργεί πρόβλημα, διότι το Καστελόριζο έχοντας δική του ΑΟΖ, ως κατοικούμενο νησί, αποτελεί σημείο οριοθέτησης της ΑΟΖ της Ελλάδας με την Αίγυπτο και με την Κύπρο. Έτσι, κατ’ αυτόν τον τρόπο, δεν έχει η Τουρκία θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο. Γι’ αυτό το λόγο η Τουρκία έχει ζητήσει από την Αίγυπτο να μη λάβει υπόψη το Καστελόριζο, στις διαπραγματεύσεις της με την Ελλάδα, ώστε να έχει και αυτή θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο. Εντύπωση προκαλεί πάντως, η έλλειψη διάθεσης από την Ελλάδα, όλα αυτά τα χρόνια, να θέσει θέμα καθορισμού ΑΟΖ με την Τουρκία. Είναι γεγονός όμως, πως τον τελευταίο καιρό υπάρχει μια κινητικότητα στο θέμα από ελληνικής πλευράς, με την έναρξη διαπραγματεύσεων για τον καθορισμό ΑΟΖ με την Αίγυπτο και τη Λιβύη, παρά την «υπόγεια» παρέμβαση της Τουρκίας, ώστε να μην αναγνωριστεί η ΑΟΖ του Καστελόριζου από την Αίγυπτο σε αυτές τις διαπραγματεύσεις! Ταυτόχρονα γίνονται προσπάθειες για την οριοθέτηση ΑΟΖ της Ελλάδας με τις χώρες με τις οποίες συνορεύει δυτικά, δηλαδή την Ιταλία και την Αλβανία. Με την Ιταλία δεν υπάρχουν ιδιαίτερα προβλήματα. Με την Αλβανία όμως αν και υπογράφτηκε η σχετική συμφωνία μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, το συνταγματικό δικαστήριο της χώρας πρόσφατα απέρριψε την επικύρωσή της, ύστερα από προσφυγή της αντιπολίτευσης της Αλβανίας, όπου δεν αποκλείεται να εμπλέκεται και «τουρκικός δάκτυλος». Σε κάθε περίπτωση, ο καθορισμός ΑΟΖ με την Τουρκία θα αποτελέσει μια σημαντική νίκη των ελληνικών συμφερόντων τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Κύπρο και επομένως θα πρέπει να ενταχθεί στις άμεσες προτεραιότητες της εξωτερικής μας πολιτικής. (1) Καρακωστάνογλου Βενιαμίν: Η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στο νέο Δίκαιο της Θάλασσας, Εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα 2001 (2) Καρυώτης Θ. «Το Αιγαίο Πέλαγος και η Ευρωπαϊκή Ένωση» άρθρο στην ιστοσελίδα του Greek-American News Agency στις 13/1/2010 (http://www.greekamericannewsagency.com/gana/index.php?option=com_content&task=view&id=7235&Itemid=83) (3) Βλ. υποσημείωση 1 (4) Γραφείο Πληροφοριών Κύπρου (http://www.cyprus.gov.cy/moi/PIO/PIO.nsf/all/AB89462E00BC0F73C22575710025E69C?opendocument ) (5) Βλ. υποσημείωση 2

Η ΠΑΓΙΔΑ

Ώρες-ώρες νομίζεις πως είσαι εγκλωβισμένος σε μια μεγάλη παγίδα, που σου έχει στήσει το Σύστημα.
Ο κομφορμιζμός που προβάλλεται ως πρότυπο ζωής, οι "αμπούλες πανικού" που ρίχνει κάθε τόσο η τηλεόραση, η αβεβαιότητα ή μάλλον η φοβία για το μέλλον, καθώς και η καλλιεργούμενη πεποίθηση ότι κάθε αντίδραση σ' αυτό που συμβαίνει είναι εντελώς μάταιη, αποτελούν ορισμένα στοιχεία αυτής της καλοστημένης παγίδας!
Μάλιστα όσο μεγαλύτερες είναι οι κοινωνικές και οικογενειακές υποχρεώσεις που έχεις αναλάβει (για παράδειγμα αν έχεις φέρει στον κόσμο ένα παιδί κι έχεις αναλάβει την ευθύνη να το αναθρέψεις), τόσο πιο έντονη είναι η αίσθηση της παγίδας!
Νιώθεις σαν ένα τεράστιο δόκανο να σε έχει μαγκώσει απ' τ' "αχαμνά" και πονάς αφόρητα σε κάθε κίνηση που κάνεις για να ξεφύγεις!
Μισοζαλισμένος - σαν να βρίσκεσαι σε ένα διαρκές jet lang - από την ανελέητη προπαγάνδα στην οποία υποβάλλεσαι καθημερινά από τα ΜΜΕ (Μέσα Μαζικής Εξημέρωσης), σου δημιουργείται η αίσθηση ότι δεν μπορείς να κάνεις τίποτα για να ξεφύγεις από την καλοστημένη παγίδα, και το μόνο που σου απομένει, είναι να παραδοθείς αμαχητί και να γίνεις έρμαιο των προσταγών του Συστήματος. Πνίγεσαι μέσα σε μια ζοφερή και αποπνιχτική ατμόσφαιρα, όπως αυτή που περιγράφει στα έργα του ο Κάφκα. Νιώθεις σα να σε θάβουν ζωντανό, αλλά μια καθολική παράλυση των νεύρων σου σε καθιστά ανίκανο να αντιδράσεις!
Όλα αυτά όμως, δεν είναι παρά μια ψευδαίσθηση που δημιουργείται από τη διαρκή έκθεσή μας στα μέσα προπαγάνδας του Συστήματος!
Η ψευδαίσθηση αυτή θα πάψει να υπάρχει, αν πετάξεις από το σπίτι σου την τηλεόραση, που προσπαθεί να σε λοβοτομήσει, και στη θέση της τοποθετήσεις ένα όμορφο ενυδρείο με πολύχρωμα ψαράκια, που η θέα τους θα σε χαλαρώνει και θα σε ηρεμεί!
Η ψευδαίσθηση αυτή θα πάψει να υπάρχει, αν πάψεις να διαβάζεις τις κίτρινες και ροζ φυλλάδες που μουτζουρώνουν και θολώνουν τη σκέψη σου, κι ανακαλύψεις την ομορφιά και τα κρυμμένα νοήματα στα έπη του ομήρου, την ποίηση του Παλαμά, του Καβάφη, του Βάρναλη και τόσων άλλων λαμπρών στοχαστών που επικαλύπτονται από τους τόνους των έντυπων σκουπιδιών που παράγει μαζικά το Σύστημα, και που η μόνη αξία που έχουν, είναι το βάρος τους σε χαρτί!
Η ψευδαίσθηση αυτή θα πάψει να υπάρχει, αν αποφασίσεις να ζήσεις τη ζωή που πραγματικά ΕΣΥ θέλεις, κι όχι αυτή που σου προτίνει η χαζοχαρούμενη ξανθιά του μεσημεριανάδικου, ούτε αυτή την κενόδοξη ζωή που σου προπαγανδίζει στις ταινίες του το Hollywood.
Κι όταν καταφέρεις να ξεφύγεις από αυτή την ψευδαίσθηση, τότε θα συνειδητοποιήσεις ότι ο άνθρωπος αποτελείται και από το σώμα και από ψυχή, κι επομένως, δεν αρκεί να εξασφαλίσεις στα παιδιά σου μόνο τα υλικά μέσα επιβίωσης, αλλά να φροντίσεις και να ζούν με τιμή και αξιοπρέπεια, χωρίς να ντρέπονται για τις πράξεις των γονιών τους!
Τότε θα καταλάβεις ότι δεν έχεις πια καμία υποχρέωση να "γλύφεις" εκεί που ούτε να ξεράσεις δε θα ήθελες, γιατί έπαψες πια να είσαι ένα μίζερο, γλοιώδες και άβουλο ανθρωπάκι, κι έγινες πλέον ελεύθερος, αυτόβουλος και περήφανος Άνθρωπος!

Η υπονόμευση των ελληνικών ομολόγων ξεκίνησε από την ίδια την Ελλάδα!

Το ζήτημα που αναδεικνύει (20-4-2010) με πρωτοσέλιδό της ημερήσια εφημερίδα, είναι πολύ σημαντικότερο από ότι φαίνεται εκ πρώτης όψεως.

Αν υπάρχει δόλος και όχι απλή ανοησία (πόση πια;), τότε, τα καταγγελλόμενα είναι, χωρίς υπερβολή και εφόσον βέβαια ευσταθούν, το μεγαλύτερο σκάνδαλο από συστάσεως, ίσως, του ελληνικού κράτους, καθώς αποτέλεσε τον πυρήνα του μηχανισμού, με τον οποίο εκτοξεύθηκαν τα spreads στα ύψη και οδηγήθηκε η χώρα στο χείλος της χρεωκοπίας

Για να γίνει κατανοητό το σκάνδαλο στο ευρύ κοινό, πρέπει να καταλάβει πρώτα κανείς πώς λειτουργεί η υποτιμητική κερδοσκοπία, το λεγόμενο «σορτάρισμα» (από το αγγλικό short selling, βραχεία πώληση) των ομολόγων.
Αυτό συμβαίνει με τον εξής τρόπο: Ο απλός επενδυτής όταν πουλάει, πουλάει ομόλογα που έχει. Αντιθέτως, ο κερδοσκόπος, πουλά ομόλογα που δεν έχει και τα οποία πρέπει να τα βρει και να τα παραδώσει στον αγοραστή μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία μερικών ημερών. Αν μέσα σε εκείνες τις ημέρες, που έχει περιθώριο ο πωλητής-κερδοσκόπος, τα ομόλογα χάσουν σε αξία, τότε αυτός μεν θα τα αγοράσει σε χαμηλότερη αξία, όμως θα τα παραδώσει στον τελικό αγοραστή τους στην αξία που αρχικά συμφωνήθηκε.
Αν δηλαδή συμφωνήσει να πουλήσει με το spread στα 250 (υψηλότερη αξία ομολόγου) και βρει να αγοράσει ομόλογα, μερικές ημέρες μετά, όταν το spread είναι στα 350 (χαμηλότερη αξία ομολόγου), ο κερδοσκόπος θα επωφεληθεί από τη διαφορά των 100 μονάδων βάσης (δηλαδή: 1% επί του κεφαλαίου). Θα έχει κερδίσει δηλαδή 1% επί της αξίας των χρημάτων του μέσα σε ελάχιστες ημέρες. Όταν παίζονται κάμποσα δις ευρώ καθημερινά, προκύπτουν μεγάλα ποσά από τη διαφορά των τιμών.
Με απλά λόγια δηλαδή, ο κερδοσκόπος συμφωνεί να πουλήσει ακριβά κάτι που δεν έχει, και ψάχνει μετά να αγοράσει αυτό το κάτι πιο φθηνά, για να το δώσει στον αγοραστή του. Αυτό είναι όλη η περίφημη κερδοσκοπία.
Το στοιχείο κλειδί σε αυτό το μηχανισμό κερδοσκοπίας αποτελεί, προφανώς, η δυνατότητα του πωλητή να παραδώσει τα ομόλογα, που συμφώνησε να πωλήσει, μερικές ημέρες μετά τη συμφωνία πώλησης. Αν αυτή η δυνατότητα δεν υπάρχει, δεν υπάρχει τότε η δυνατότητα υποτιμητικής κερδοσκοπίας.
Τώρα ας δούμε τι ακριβώς συνέβη στην περίπτωσή μας.
Μέχρι τον Οκτώβριο του 2009, το χρονικό περιθώριο για να παραδοθούν τα πωλούμενα ομόλογα στους αγοραστές τους ήταν 3 ημέρες (το λεγόμενο Τ+3). Οι κερδοσκόποι δηλαδή μπορούσαν να περιμένουν (ή να προκαλέσουν) να πέσει η τιμή των ομολόγων (να ανεβεί, δηλαδή, το spread) για τρεις ημέρες, χρονικό διάστημα όχι πολύ μεγάλο.
Στις 22 Οκτωβρίου 2009, η Τράπεζα της Ελλάδος έδωσε τη δυνατότητα οι τρεις αυτές ημέρες να γίνουν δέκα (Τ+10). Δηλαδή, έδωσε πολύ μεγαλύτερα περιθώρια και δυνατότητες στην υποτιμητική κερδοσκοπία, δίνοντας στην ουσία το σύνθημα για το κερδοσκοπικό πάρτυ!
Στις 10 Δεκεμβρίου 2009, έγινε κάτι ακόμη χειρότερο: Η Τράπεζα της Ελλάδος αποφάσισε να μην επιβάλλονται κυρώσεις σε όποιον κερδοσκόπο δεν έδινε τα ομόλογα στον αγοραστή τους μετά τη λήξη των δέκα ημερών! Όχι μόνον δηλαδή είχαν όλον τον καιρό να κάνουν πάρτυ με τα ομόλογα, αλλά μπορούσαν να το κάνουν χωρίς κανένα ρίσκο! Αν δεν έπεφτε η τιμή των ομολόγων (αν δεν ανέβαιναν τα spreads), τότε αυτοί απλούστατα δεν έδιναν ποτέ στον αγοραστή ομόλογα και δεν είχαν, συνεπώς, απολύτως τίποτα να φοβούνται ή να χάσουν σε περίπτωση που δεν είχε πιάσει η κερδοσκοπική τους τακτική! Μονά ζυγά δικά τους, win-win παιχνίδι για τους κερδοσκόπους, lose-lose για τα ελληνικά ομόλογα!
Υπό αυτές τις συνθήκες, όποιος ήθελε να κρατήσει ελληνικά ομόλογα και να μην τα πουλήσει, θα έπρεπε να είναι ένας πραγματικός ήρωας-«χασοσκόπος» στο πάνθεον των απανταχού Φιλελλήνων. Η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος έλεγε, στην ουσία: «κερδοσκόπησε χωρίς ρίσκο, μπορείς!»

Το εξωφρενικότερο είναι ότι αυτές οι δύο αποφάσεις δεν πάρθηκαν με Πράξη του Διοικητική της Τράπεζας της Ελλάδος, Γ. Προβόπουλου, όπως ήταν το νόμιμο, αλλά με απλές εντολές της Διεύθυνσης Οργάνωσης της Τραπεζας της Ελλάδος.

Η δυνατότητα που δόθηκε δηλαδή στους κερδοσκόπους να κάνουν το πάρτυ ήταν παράνομη! Η παράνομη αυτή κατάσταση επιχειρήθηκε να νομιμοποιηθεί με την υπ' αριθ. 158/10-2-2010 Πράξη του Διοικητή της ΤτΕ, την οποία δεν θα υπέγραφε ο ίδιος ο Προβόπουλος, αλλά ο υποδιοικητής Ι. Παπαδάκης. Ούτε όμως αυτή η πράξη υπογράφηκε ποτέ και η προθεσμία 10 ημερών για να κερδοσκοπήσουν στα ομόλογα χωρίς ρίσκο έμεινε παράνομη. Νόμιμη εξακολουθούσε να είναι η προθεσμία των τριών ημερών.

Η δυνατότητα για το κερδοσκοπικό πάρτυ συνεχίστηκε μέχρι τις 8 Απριλίου 2010, οπότε μειώθηκε η κερδοσκοπική προθεσμία στη μία ημέρα και αποτράπηκε σχεδόν πλήρως η δυνατότητα κερδοσκοπίας. Ήταν όμως πια πολύ αργά. Ήδη τα ελληνικά ομόλογα είχαν καταρρεύσει.

Πριν θέσουμε τα αμείλικτα ερωτήματα, μια τελευταία λεπτομέρεια από το ρεπορτάζ του Ελεύθερο Τύπο : Η αύξηση της κερδοσκοπικής προθεσμίας από τρεις σε δέκα ημέρες έγινε μετά από αίτημα της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών που υποβλήθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2009, την επομένη των εκλογών!
Και τώρα τα αμείλικτα ερωτήματα:
- Γιατί ουδέποτε δέχθηκε να νομιμοποιήσει ο Προβόπουλος, αλλά ούτε και ο υποδιοικητής Παπαδάκης, την κερδοσκοπική Κερκόπορτα με την υπογραφή του;
- Πώς ένας απλός Διευθυντής της Διεύθυνσης Οργανωτικού της ΤτΕ μπόρεσε να ανοίξει την Κερκόπορτα για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, αντίθετα με τους ισχύοντες κανονισμούς;
- Ήταν δυνατόν να ενεργήσει με τόσο εξόφθαλμα αρνητικό τρόπο υπέρ των κερδοσκόπων ένας απλός διευθυντής χωρίς να έχει κάποια άνωθεν κάλυψη, η οποία προφανώς δεν ήταν από τον Διοικητή του;
- Αν ευσταθεί αυτός ο συλλογισμός, ποια μπορεί να ήταν αυτή η άνωθεν κάλυψη;
- Πόσο άσχετοι μπορεί να είναι στην κυβέρνηση για να μην ξέρουν ότι αυτή η κερδοσκοπική προθεσμία των δέκα ημερών και η άρση των κάθε είδους κυρώσεων προς τους κερδοσκόπους για την παραβίασή της, ήταν ακριβώς αυτός ο μηχανισμός πάνω στον οποίον στηρίχθηκε η κερδοσκοπική επίθεση κατά της χώρας;
- Εάν, έστω, οι της κυβέρνησης ήταν άσχετοι, κανένας Χριστοδούλου και λοιποί αρμόδιοι περί τα ομόλογα, δεν φρόντισε να τους ενημέρωσε για το πώς γίνεται το κερδοσκοπικό παιχνίδι;
- Ο πρωθυπουργός, που κήρυξε διεθνή πόλεμο κατά των κερδοσκόπων, δεν γνώριζε ότι η υπονόμευση γινόταν μέσα στη χώρα του από την παράνομη πρακτική της Τράπεζας της Ελλάδος να θέτει την κερδοσκοπική προθεσμία στις δέκα ημέρες, καταργώντας μάλιστα και το κερδοσκοπικό ρίσκο;
- Ο πρωθυπουργός δεν ήξερε δηλαδή ότι η μάχη κατά των κερδοσκόπων μπορούσε να κερδηθεί μέσα στην Αθήνα, επιβάλλοντας την τήρηση ενός τόσο δα απλού κανονισμού στις συναλλαγές με ομόλογα;
- Το πιο αμείλικτο ερώτημα: Γιατί η Ελληνική Ένωση Τραπεζών ζήτησε το άνοιγμα της κερδοσκοπικής Κερκόπορτας ακριβώς την επομένη των εκλογών;
- Και το τελευταίο ερώτημα: Μήπως τώρα πια, υπό το πρίσμα όλων των παραπάνω ενεργειών, αποκτούν άλλο νόημα οι συναντήσεις του πρωθυπουργού με τα στελέχη της Goldman Sachs, στις οποίες ποτέ δεν μάθαμε τι ειπώθηκε;

Κύριε Παπακωνσταντίνου, δυστυχώς για σας, το σενάριο της απλώς ανόητης διαχείρισης του δημόσιου χρέους εξασθενίζει δραματικά. Η ανοησία γίνεται σιγά-σιγά η «ευνοϊκή» (λέμε τώρα!) εκδοχή για σας.-

Ερώτημα: ΜΑΣ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΟ Δ.Ν.Τ. ΜΙΑ ΩΡΑ ΑΡΧΥΤΕΡΑ; ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΟΛΟΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΟΙ (ΚΟΜΜΑΤΑ-ΑΝΑΛΥΤΕΣ-ΜΜΕ) ΠΟΥ “ΚΟΠΤΟΝΤΑΙ” ΕΣΙΩΠΗΣΑΝ;

Για ποια Δημοκρατία μιλάμε;

Ζαλισμένοι οι πολίτες από τον καταιγισμό των οδυνηρών μέτρων που εξαγγέλουν καθημερινά οι νέοι (αμερικανοευρωπαίοι) Διοικητές της Ελλάδας με το στόμα των εγχώριων εκτελεστικών οργάνων τους (διάβαζε ελληνική κυβέρνηση), πολλοί νιώθουν παραισθήσεις και νομίζουν ότι πριν ζούσαμε σε Δημοκρατικό πολίτευμα!
Για ποια Δημοκρατία όμως, μιλάνε, και πότε εφαρμόστηκε στην Ελλάδα αληθινή δημοκρατία;

Μήπως μιλάνε για το έκτρωμα του κοιινοβουλευτισμού που μας το παρουσιάζουν τάχα ως "δημοκρατία"; Κι εμείς σαν αθώες κορασίδες τους πιστέψαμε!
Μήπως μιλάνε:

- Για τη "δημοκρατία" του Κοινοβουλευτισμού που δίνει λευκή επιταγή στους βουλευτές για να αλωνίζουν 4 χρόνια χωρίς να λογοδοτούν ποτέ;

- Για τη "δημοκρατία" των ΜΜΕ που λειτουργούν σαν πλυντήρια εγκεφάλων και παπαγαλακια της εκάστοτε εξουσίας;

- Για τη "δημοκρατία" της "δικαιοσύνης" που διορίζεται από την εκάστοτε κυβέρνηση και άλλοτε εξόφθαλμα εθελοτυφλεί σε τεράστια εγκλήματα εναντίον του λαού και άλλοτε εξαντλεί όλη την αυστηρότητά της σε φουκαράδες που έτυχε να παρανομήσουν;

- Για τη "δημοκρατία" των βουκλεφτών που μόνοι τους ψηφίζουν ευνοϊκούς για τους ίδιους νόμους και μόνοι τους "αυτοελέγχονται" ακόμα και για εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου που διαπράττουν;

- Για τη "δημοκρατία" της "ισηγορίας", όπου μονοπωλούνται οι απόψεις μόνο 5 ή 6 κομμάτων και οι απόψεις των υπολοίπων θάβονται στην αφάνεια;

- Για τη "δημοκρατία" της συμμετοχής των πολιτών, που αν και προβλέπεται από το Σύνταγμα, ουδέποτε τέθηκε δημοψήφισμα για κάποιο από τα τόσο σπουδαία και κοσμογονικά γεγονότα που συνέβησαν στη χώρα μας μετά το 1974;

Γι αυτή τη "δημοκρατία" μιλάνε;

Αν ναι, τότε δεν άλλαξαν και πολλά πράγματα από τη Χούντα που διαδέχτηκε! Απλώς ήταν καλύτερη στην "επικοινωνιακή εξαπάτηση", αφού κατάφερε να πεισει έναν ολόκληρο λαό, ότι αυτό το ολιγαρχικό, οικογενειοκρατικό και φαυλοκρατικό σύστημα που πρεσβεύει, είναι τάχα η αληθινή δημοκρατία!
Καλά να πάθουμε λοιπόν!

Οι ευθύνες των πολιτικών

Οι εξεταστικές επιτροπές της Βουλής με τον ισχύοντα "Νόμο περί ευθύνης υπουργών" είναι μια σκέτη κοροϊδία! Πρώτον, γιατί οι ίδιοι οι βουλευτές καλούνται να κρίνουν συναδέλφους τους και η πράξη απέδειξε ότι "κόρακας κοράκου μάτι δε βγάζει". Δεύτερον, είναι απαράδεκτος και κατάπτυστος ο νόμος, που κατασκευάστηκε για να συγκαλύπτει τα ανομήματα των πολιτικών και αποτελεί ντροπή γι αυτους που τον ψήφησαν, αυτούς που τον διατήρησαν και αυτούς που ανέχονται να είναι βουλευτές με ένα τέτοιο καθεστώς και δεν παραιτούνται λόγω ευσυνειδησίας!
Επειδή ως πολίτης δικαιούμαι και να κρίνω αλλά και να προτείνω, καταθέτω τη δική μου πρόταση:
1) Η κρίση των πολιτικών να γίνεται από ΜΕΙΚΤΟ ΟΡΚΩΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ, όπου θα συμετέχουν και κληρωτοί ένορκοι πολίτες - δικαστές!
2) Να τιμωρείται όχι μόνο ο δόλος, αλλά και η ανικανότητα των πολιτικών, εφόσον οι πολιτικοί δεν κληρώνονται για τα αξιώματα που κατέχουν (όπως συμβαίνει στην πραγματική Δημοκρατία), αλλά εθελοντικά διεκδικούν τις θέσεις ευθύνης! Είναι καιρός λοιπόν, οι πολιτικοί να αναλαμβάνουν και τις πραγματικές συνέπειες αυτής της ευθύνης, όταν και εάν προκύπτει!
3) Αν προκύπτουν ευθύνες των πολιτικών (είτε λόγω δόλου, είτε λόγω ανικανότητας), οι τιμωρίες πρέπει να είναι βαριές και παραδειγματικές, γιατί θίγεται η κοινωνία στο σύνολό της!
Δεν προτείνω την τιμωρία της φυλάκισης, γιατί είναι μέν παραδειγματική, αλλά δεν αποκαθιστά τη βλάβη που υπέστην το κοινωνικό σύνολο. Αντιθέτως μας επιφορτίζει με την υποχρέωση να στεγάζουμε και να σιτίζουμε τους φταίχτες!
Κατά τη γνώμη μου, κατάλληλη ποινή είναι η δήμευση της περιουσίας του πολιτικού που διέπραξε τη βλάβη στο δημόσιο συμφέρον, ως το ποσό που εκτιμάται η έκταση αυτής(της βλάβης).
- Εάν η βλάβη του δημοσίου συμφέροντος οφείλεται σε ανικανότητα, τότε η ποινή θα πρέπει να εμπεριέχει και τη στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων του πολιτικού, ώστε να μην υπάρξει πιθανότητα επανάληψης αυτής της βλάβης!
- Εάν η βλάβη του δημοσίου συμφέροντος οφείλεται σε δόλο, τότε ο πολιτικός θα πρέπει μαζί με τη δήμευση της περιουσίας του να χάνει και την ιδιότητα του Έλληνα Πολίτη, αλλά και να εκδιώκεται από τη χώρα, ως persona non grata (ανεπιθύμητο πρόσωπο)!
Με αυτές τις αυστηρές και παραδειγματικές ποινές, τα λαμόγια που ασχολούνται με την πολιτική για να πλουτίσουν, αλλά και οι ανίκανοι που επιδιώκουν να δοξαστούν, θα αποχωρήσουν τρέχοντας από την πολιτική και θα μείνουν μόνο όσοι πραγματικά επιθυμούν να προσφέρουν στην πατρίδα ανιδιοτελώς και με κίνδυνο μάλιστα να κριθούν αυστηρά για τις επιλογές τους! Τότε θα δούμε πόσους πραγματικούς πατριώτες έχουμε!
Για όσους βιαστούν να κρίνουν ότι τα μέτρα αυτά που προτείνω, είναι αδύνατον να εφαρμοστούν, σας πληροφορώ ότι σχετικά πρόσφατα (το 1974) έχουν εφαρμοστεί με επιτυχία για αρκετά χρόνια, εναντίον του έκπτωτου βασιλιά Κωνσταντίνου Γλίξμπουργκ ή Δεγκρέτσια όπως δήλωσε στο ελληνικό διαβατήριό του, το οποίο απέκτησε με περίεργες διαδικασίες μετά από μια εικοσαετία τουλάχιστον αποπομπής του από την Ελλάδα. Όσο για την περιουσία του, κατάφερε να πάρει μέρος αυτής, ύστερα από μακροχρόνιο δικαστικό αγώνα σε διεθνή δικαστήρια βοηθούμενος από την πολιτική υποστήρριξη των μοναρχικών οικογενειών της Ευρώπης, αλλά και την όχι και τόσο σθεναρή αντίδραση του ελληνικού κράτους!
Πάντως για τη διασφάλιση αυτών των αλλαγών θα πρέπει να υπάρξει κατάλληλη, συνταγματική ρύθμιση, ώστε τυχούσα τροποποίησή τους στο μέλλον, να μπορεί να γίνει μόνο με δημοψήφισμα.

Πόσο αποτελεσματικά θα είναι τα νέα μέτρα για την οικονομία;

Του δρ. Νικολάου Α. Παντελίδη*

Προεκλογικά ο πρωθυπουργός εμφανίζονταν υπέρμαχος της - ιστορικά επιτυχημένης - θεωρίας του Κέυνς για την αντιμετώπιση της κρίσης (δηλαδή τόνωση των εισοδημάτων και των δημοσίων επενδύσεων, που θα "κινήσουν" την αγορά, θα αυξήσουν την παραγωγή, θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας κι έτσι θα μπούμε σε μια νέα τροχιά ανάπτυξης).
Ξαφνικά μεταπήδησε στο - ιστορικά αποδεδειγμένα - αποτυχημένο νεοφιλελεύθερο μοντέλο, που θέλει συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών, μέσω της άγριας φορολογίας και των περικοπών εισοδημάτων, κυρίως των μισθωτών και των συνταξιούχων, άρα πτώση της Ζήτησης και επομένως περαιτέρω πτώση της παραγωγής, με ολέθρια αποτελέσματα για την απασχόληση και την ανάπτυξη! Μια πρακτική δηλαδή, που με πρόσχημα την άμεση αντιμετώπιση των οξυμένων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, οδηγεί την οικονομία μας σε έναν φαύλο κύκλο παρατεταμένης ύφεσης, χωρίς να διαφαίνονται στο ορατό μέλλον, σημάδια ανάκαμψης!
Οι κακοί δημοσιονομικοί δείκτες δεν είναι η ρίζα των προβλημάτων της οικονομίας μας, αλλά μόνο κάποια συμπτώματα της βαριάς ασθένειάς της. Η επικέντρωση των προσπαθειών μας επομένως, θα πρέπει να γίνει στα αίτια, και όχι στα συμπτώματα!
Οι κυριότεροι άξονες των προβλημάτων μας είναι:

α) Ο ανεπαρκής - έως ανύπαρκτος - σχεδιασμός ενός σύγχρονου ελληνικού μοντέλου ανάπτυξης.

β) Η αδυναμία εφαρμογής των όποιων αποφάσεων, λόγω κακής οργάνωσης του κράτους και των υπηρεσιών του.

γ) Η παντελής έλλειψη ελεγκτικών μηχανισμών, που να επιτηρούν την εφαρμογή των αποφάσεων και των νόμων, να προβαίνουν στις κατάλληλες κυρώσεις σε όσους παρανομούν και να ανατροφοδοτούν το σύστημα με προτάσεις για τη βελτίωσή του.

Σ' αυτούς τους τρείς άξονες, πρέπει να γίνουν ριζικές αλλαγές ώστε να λειτουργήσουν, κι έτσι να δημιουργηθούν ελπιδοφόρες προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης της οικονομίας, αλλά και της κοινωνίας μας!
Το "φτηνό" πρόσχημα για τη λήψη αυτών των νεοφιλελεύθερων και αντιαναπτυξιακών μέτρων είναι ότι: "τα δημοσιονομικά μας προβλήματα είναι οξυμένα και επομένως πρέπει άμεσα να παρθούν μέτρα για την πρόσκαιρη, έστω, βελτίωσή τους, για να μπορέσει να δανειστεί η χώρα και να μην οδηγηθεί σε χρεωκοπία"!
Είναι όμως, έτσι τα πράγματα;
Πρώτον, δεν υπάρχει πιο βέβαιος δρόμος προς την χρεωκοπία, όταν μειώνεις τα εισοδήματα των καταναλωτών και επομένως παγώνεις τη Ζήτηση και άρα και την παραγωγή, δημιουργώντας προϋποθέσεις για γιγάντωση της ανεργίας, και πνίγοντας έτσι, κάθε προοπτική ανάπτυξης!
Δεύτερον, ακόμα και τα όποια έσοδα αναμένονται από τις περικοπές εισοδημάτων και τη βαριά φορολογία των μισθωτών και των συνταξιούχων, θα ισοσκελιστούν με τη μείωση των εσόδων του κράτους από την συρρίκνωση της κατανάλωσης και την κάθετη πτώση του τζίρου των επιχειρήσεων!
Τρίτον, πώς είναι βέβαιοι οι κύριοι της κυβέρνησης, ότι αυτοί που δεν απέδιδαν τον ΦΠΑ όταν ήταν χαμηλότερος, θα τον αποδίδουν τώρα που αυξήθηκε; Μήπως οι υπέρογκες αυξήσεις θα οδηγήσουν και άλλους - έως τώρα συνεπείς - φορολογούμενους στην παρανομία;
Τέταρτον, οι κοινωνικές αναταραχές που σίγουρα θα προκληθούν από τα άδικα και ετεροβαρή μέτρα της κυβέρνησης (που δυστυχώς, δε θα είναι και τα τελικά), θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις τόσο στην ομαλή άσκηση της οικονομικής δραστηριότητας, όσο και στη συνοχή του κοινωνικού ιστού, όπου οι επιπτώσεις θα είναι απρόβλεπτες και ίσως ανεξέλεγκτες!
Επομένως αυτά τα μέτρα είναι αμφιβόλου αποτελέσματος, ακόμη και για την πρόσκαιρη άμβλυνση των δημοσιονομικών δεικτών, που υποτίθεται ότι θα διευκολύνει το δανεισμό μας!
Τότε γιατί μας τα ζητάνε με τόση πιεστικότητα οι Ευρωπαίοι; Λογικά, αν ήθελαν την πραγματική επίλυση των προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας, θα μας πίεζαν αφόρητα για ριζικές αλλαγές στους τρεις άξονες των ελληνικών προβλημάτων, που αναφέραμε πιο πάνω.
Η αλήθεια είναι ότι από τη μια μεριά μας χρησιμοποιούν ως "αποδιοπομπαίο τράγο" για όλες τις αδυναμίες και ανεπάρκειες του συστήματος της Ευρωζώνης και από την άλλη, η πίεση αποσκοπεί στον δανεισμό μας με χειρότερους όρους για μας, αλλά με περισσότερα κέρδη γι αυτούς που θα μας δανείσουν!
Έτσι προκύπτει ένα ακόμη θέμα που δεν έχει τεθεί - επίσημα τουλάχιστον - από κανένα: Γιατί άραγε εγκλωβιστήκαμε στο δίλλημα: δανεισμός ή από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (δηλαδή από τους Αμερικάνους που το ελέγχουν);
Υπάρχουν κι αλλού πορτοκαλιές, που ίσως να κάνουν λιγότερο ξινά πορτοκάλια!
Γιατί δεν αναζητούμε κεφάλαια και στους Κινέζους, τους Ρώσους, τους Άραβες ή όποιους άλλους διαθέτουν, ώστε να διασπαρθεί το Χρέος μας σε όσο το δυνατόν περισσότερες και ετερόκλητες δυνάμεις, με διαφορετικά συμφέροντα, ώστε να μην μπορούν εύκολα να συντονιστούν εναντίον μας;
Είναι βέβαιον ότι αν κάνουμε πως αναζητούμε κι αλλού πηγές δανεισμού (εκτός Ε.Ε και Δ.Ν.Τ.) θα τρέξουν ξοπίσω μας όλοι αυτοί που σήμερα μας βρίζουν, φοβούμενοι πως θα χάσουν τον καλύτερο πελάτη τους στα δάνεια και στους εξοπλισμούς!
Χρειάζεται λοιπόν, περίσσιο θάρρος για τη διόρθωση των κακώς κειμένων της οικονομίας μας, και όχι περίσσιο θράσος για να επιβαρυνθούν και πάλι οι αδύναμοι, που είναι και η μόνοι που δε φταίνε για τα χάλια της οικονομίας μας!

Οι Ελληνες συγχωρούν, αλλά δεν ξεχνούν!

Σε μερικές συζητήσεις μεταξύ Ελλήνων στο διαδίκτυο παρατηρώ το φαινόμενο κάποιοι να εκθιάζουν την εργατικότητα και την οργανωτικότητα των Γερμανών και να υπερτιμούν την προσφορά της Γερμανίας μεταπολεμικά, δίνοντας την εντύπωση πως αγνοούν ή εσκεμένα ξεχνούν την συνολική ιστορία της Γερμανίας, διαχρονικά.
Χωρίς να διαφωνώ σημαντικά με αρκετά από όσα λένε για τη Γερμανία στη μεταπολεμική περίοδο, νομίζω πως κάπου την "εξιδανικεύουν" υπέρμετρα.
Μην ξεχνάτε πως:
α) ο πλούτος της (όπως και κάποιων άλλων ευρωπαϊκών χωρών) προέρχεται από τη λεηλασία που έκανε εις βάρος άλλων χωρών (κυρίως της Αφρικής), κατά την περίοδο της Αποικιοκρατίας.
β) Ήταν ο κεντρικός υπαίτιος δύο παγκοσμίων πολέμων, με καταστροφικές άνθρωπιστικές και υλικές συνέπειες για όλη την ανθρωπότητα.
γ) Το "γερμανικό θαύμα", δηλαδή η ταχεία ανάκαμψη της κατεστραμένης Γερμανίας συντελέστηκε εξαιτίας:
πρώτον, του πακτωλού κεφαλαίων και της πολιτικής υποστήριξης που της παρείχαν οι Αμερικάνοι, για να εξυπηρετήσουν την ψυχροπολεμική τους πολιτική, και
δεύτερον, λόγω της σκληρής δουλειάς των μεταναστών (και αρκετών Ελλήνων συμπεριλαμβανομένων), που βρισκόμενοι σε απόγνωση πάνω στα ερείπια των πατρίδων τους - που οι ίδιοι οι Γερμανοί κατέστρεψαν - δελεάστηκαν από τά καλύτερα μεροκάματα που δίνανε οι Γερμανοί (με χρήματα των αμερικάνων πάντα).
Αν οι Γερμανοί είναι τόσο πολύ άξιος και εργατικός λαός όσο λένε κάποιοι (προσέξτε, δε λέω ότι είναι τεμπέληδες, όπως αυτοί κατηγορούν εμάς σήμερα), αλλά αν είναι πράγματι τόσο άξιοι και δουλευταράδες, τότε γιατι το "γερμανικό θαύμα" δε συντελέστηκε και στην Ανατολική Γερμανία, όπου ζούσε ο ίδιος λαός;;; Μήπως επειδή, εκεί δεν υπήρχαν τα αμερικάνικα κεφάλαια και δεν πήγαν προς τα εκεί οι μετανάστες για να φάνε τα νιάτα τους στα χυτήρια, τα ορυχεία και τα εργοστάσια;;;
Πράγματι, οι μεταπολεμικοί Γερμανοί δε δείχνουν να έχουν την ίδια βαρβαρότητα με τους ναζί προγόνους τους. Μην ξεχνάτε όμως, πως ο Χίτλερ δεν ήταν δικτάκτορας, αλλά εκλεγμένος και μάλιστα έχαιρε μεγάλης λαϊκής αποδοχής. Επίσης, τις κτηνωδίες δεν τις έκανε μόνο μια κάστα φανατικών ναζί, αλλά δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες όλων των βαθμίδων ιεραρχίας, ενώ οι αντικαθεστωτικοί Γερμανοί ήταν ελάχιστοι, εώς αμελητέοι!
Αυτά δεν τα λέω για να δημιουργηθεί μίσος απέναντι στο γερμανικό λαό, κάθε άλλο! Πιστεύω πως οι Έλληνες είναι μεγαλόψυχος λαός και πρέπει να συγχωρούν!
Να συγχωρούν όμως, όχι να ξεχνούν!
Γιατί ένας λαός που ξεχνάει την ιστορία του, είναι καταδικασμένος να την ξαναζήσει στη χειρότερή της εκδοχή!
Γι αυτό επιμένω πως πρέπει να μην ξεχνάμε και να διεκδικήσουμε σθεναρά όλα όσα μας χρωστάνε οι Γερμανοί από την Κατοχή, από τις καταστροφές, τις λεηλασίες και τις απεχθείς βαρβαρότητες που έκαναν ενατίον του λαού μας! Έχουμε ηθική υποχρέωση απέναντι σε όσους σκοτώθηκαν από τους Γερμανούς, αλλά και ιερή ευθύνη απέναντι στα παιδιά μας να τους επιστραφούν όσα βίαια και παράνομα τους αφαίρεσαν οι Γερμανοί από το μέλλον τους!

Η απώλεια της Εθνικής μας Κυριαρχίας

Πριν από λίγο καιρό, ο πρωθυπουργός της χώρας δήλωσε ότι με την τροπή που πήραν τα πράγματα στην οικονομία, κινδυνεύει η Εθνική μας Κυριαρχία!
Αναρωτιέμαι όμως αν είχαμε ποτέ πραγματικά Εθνική Κυριαρχία!
Να θυμίσω απλώς ορισμένα μόνο στοιχεία που αποδεικνύουν ότι την εθνική μας κυριαρχία σε πολλούς τομείς την έχουμε απωλέσει εδώ και χρόνια!
Πότε είχαμε εθνική κυριαρχία;
- Μήπως όταν μας κυβερνούσαν ξενόφερτοι βασιλείς;
- Μήπως όταν τους αντικατέστησε η ξενοκίνητη χούντα;
- Μήπως όταν δηλώναμε ευθαρσώς ότι "ανήκομεν εις την Δύση", η οποία Δύση πούλησε τη μισή Κύπρο στους Τούρκους;
- Μήπως όταν οι άλλοι μισοί Ελληνες, που δεν πίστευαν στη Δύση, ονειρεύονταν την Ελληνική Σοβιετία υπό την προστασία της ΕΣΣΔ;
- Μήπως όταν "διώχναμε" τις βάσεις των αμερικάνων, που ποτέ δεν έφυγαν;
- Μήπως όταν υπερχρεωνόμασταν σε ξένα χρηματοδοτικά κέντρα για να πλουτίζουν ορισμένα λαμόγια, χωρίς να δημιουργούνται αναπτυξιακές υποδομές στη χώρα;
- Μήπως όταν ενώ γνωρίζουμε τον πλούτο του υπεδάφους μας (πετρέλαια, ουράνιο κτλ), δεν τολμούμε να τα εκμεταλλευτούμε γιατί φοβόμαστε τους γείτονες αλλά και τους "συμμάχους";
- Μήπως όταν στέλναμε τα παιδιά μας να σκοτωθούν στην Κορέα, στο Αφγανιστάν ή στο Κόσοβο για να εδραιωθούν τα συμφέροντα κάποιων ισχυρών χωρών;
- Μήπως όταν δεν τολμάμε να ζητήσουμε τα 70 δις που μας χρωστάνε αποδεδειγμένα οι Γερμανοί από την Κατοχή;
- Μήπως όταν δεν τολμάμε να επεκτίνουμε τα χωρικά μας ύδατα στο Αιγαίο, όπως δικαιούμαστε βάσει του Διεθνούς Δικαίου;
- Μήπως όταν μας πρόσταζε η Ευρώπη να πετάμε τα ροδάκινα και τα πορτοκάλια μας στις χωματερές και να ξηλώνουμε τα αμπέλια μας;
- Μήπως όταν ξεπουλάμε στρατηγικής σημασίας δημόσιες επιχειρήσεις για λίγα φραγκοδίφραγκα, όπως κάνουν τα άσωτα τέκνα ξεπεσμένων αριστοκρατών που πουλούν τα ασημικά της οικογένειας;
- Μήπως όταν εκχωρούσαμε την άσκηση της νομισματικής και συναλλαγματικής μας πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα;
- Μήπως όταν ανοίγαμε την κεκρόπορτα στον ευτελή αμερικάνικο τρόπο ζωής που προάγει την υποκουλτούρα και τον υπερκαταναλωτισμό, παραγκωνίζοντας τις δικές μας προαιώνιες αξίες;
- Μήπως όταν επιτρέπουμε σε μια κάστα 80 Μητροπολιτών και άλλων τόσων Ηγουμένων να κατέχουν με Οθωμανικά φιρμάνια ένα μεγάλο κομάτι της ελληνικής επικράτειας;
- Μήπως όταν ευχαριστούσαμε τους αμερικάνους για την παρέμβασή τους στα Ίμια;
- Μήπως όταν είμασταν ανίκανοι να διαφυλλάξουμε τα σύνορά μας και κατέκλεισαν ανεξέλεγκτα τη χώρα μας, δυστυχισμένοι άνθρωποι από όλον τον πλανήτη;
- Μήπως....
- Μήπως....
Ξέρετε πόσα ακόμη "μήπως" θα μπορούσαμε να αναφέρουμε για να αποδείξουμε ότι ουσιαστικά ποτέ δεν είχαμε πλήρη εθνική κυριαρχία;
Για ποιά εθνική κυριαρχία μιλάμε λοιπόν, και γιατί τη θυμήθήκαμε ξαφνικά τώρα;

Οι Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ) και η κρίσιμη σημασία τους για την Ελλάδα και την Κύπρο

Του Δρ. Νικολάου Α. Παντελίδη
Μια δήλωση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Άμυνας κ. Π. Μπεγλίτη, στην εφημερίδα ΕΘΝΟΣ της 22/1/2010, φέρνει στην επικαιρότητα ένα σπουδαίο εθνικό θέμα, που αφορά τόσο τις ελληνοτουρκικές σχέσεις στο Αιγαίο, όσο και την Κύπρο.
Ο κ. Μπεγλίτης, απαντώντας σε ερώτηση εάν πρέπει η Ελλάδα να προχωρήσει στη δημιουργία Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) στο Αιγαίο, σε συνεργασία με την Κύπρο, απάντησε: «Πρόκειται για κρίσιμο θέμα άσκησης εθνικού κυριαρχικού δικαιώματος που απορρέει από το διεθνές δίκαιο και κατά συνέπεια δεν τίθεται ερωτηματικά, αλλά επιβεβαιωτικά. Η κυβέρνησή μας υπερασπίζεται τις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου και τις διεθνείς συνθήκες προς όφελος των εθνικών συμφερόντων, με αίσθημα ευθύνης και την αναγκαία αποφασιστικότητα».
Ας δούμε όμως τι είναι οι ΑΟΖ και ποια η σημασία τους για την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (1973-1982), κατέληξε με τη δημιουργία της νέας Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας [1] , η οποία συμφωνήθηκε το 1982 στο Montego Bay της Τζαμάικα και τέθηκε σε εφαρμογή στις 16 Νοεμβρίου 1994, αντικατέστησε τέσσερις παλαιότερες διεθνείς συνθήκες. Σε ψηφοφορία που έγινε στις 30 Απριλίου 1982 στη Νέα Υόρκη για τη νέα Σύμβαση 130 κράτη ψήφισαν υπέρ, τέσσερα κατά και 17 τήρησαν αποχή. Μεταξύ των κρατών που ψήφισαν κατά της Σύμβασης ήταν και η Τουρκία. Μέχρι το τέλος του 2008 επικύρωσαν τη Σύμβαση 157 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος (12 Δεκεμβρίου 1988) και η Ελλάδα (21 Ιουλίου 1995).
Στη Σύμβαση αυτή - μεταξύ άλλων - καθορίζεται και η έννοια της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
Με βάση τα άρθρα 55, 56, 57 της νέας Σύμβασης, ως ΑΟΖ ορίζεται η πέραν και παρακείμενη της αιγιαλίτιδας ζώνης περιοχή, το πλάτος της οποίας μπορεί να φθάσει τα 200 ναυτικά μίλια (ν.μ.) από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης και εντός της οποίας το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα σε θέματα που έχουν σχέση με την εξερεύνηση, την εκμετάλλευση, την διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πηγών ζώντων ή μη των υδάτων, του βυθού και υπέδαφους της θάλασσας, καθώς και κυριαρχικά δικαιώματα, που αναφέρονται στην εξερεύνηση και οικονομική εκμετάλλευση των ρευμάτων και των υπερκείμενων της θάλασσας ανέμων [2]. Επίσης το άρθρο 121, παράγραφος 2 της νέας Σύμβασης, αναφέρει ρητά ότι όλα τα νησιά διαθέτουν ΑΟΖ και ότι η ΑΟΖ ενός νησιού καθορίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που καθορίζεται και για τις ηπειρωτικές περιοχές.
Ο νέος αυτός θεσμός αποτελεί τη σημαντικότερη και επαναστατικότερη καινοτομία του νέου δικαίου της θάλασσας. Ενδεικτικά της σπουδαιότητας και των επιπτώσεων της ΑΟΖ είναι τα εξής στοιχεία: Η περιοχή της ΑΟΖ καλύπτει παγκοσμίως περί το 36% των ωκεανών, που περιέρχονται έτσι στην εθνική δικαιοδοσία, από οικονομική σκοπιά, και αφαιρούνται αντίστοιχα από τη διεθνή περιοχή της ανοικτής θάλασσας. Σ’ αυτήν (και στην αιγιαλίτιδα ζώνη) αλιεύονται περί τα 95% των παγκόσμιων αλιευμάτων και στο βυθό της βρίσκονται τα 87% των μέχρι σήμερα γνωστών παγκοσμίως υποθαλάσσιων αποθεμάτων πετρελαίου. Συνεπώς, το νομικό καθεστώς που διέπει τις χρήσεις της έχει εξαιρετικά μεγάλη σημασία. Εξίσου σημαντικό γεγονός αποτελεί ότι ουσιαστικά η ΑΟΖ περιέλαβε και συγχώνευσε στο καθεστώς της τον προϋφιστάμενο θεσμό της Υφαλοκρηπίδας, που ταυτίσθηκε πλέον με τον βυθό της ΑΟΖ (τουλάχιστον μέχρι το όριο των 200 μιλίων από την ακτή)[3].
Η Κύπρος, η οποία, όπως προαναφέραμε, επικύρωσε τη Σύμβαση στις 12 Δεκεμβρίου 1988, υπέγραψε συμφωνία για την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Αίγυπτο το Φεβρουάριο του 2003 και με το Λίβανο τον Ιανουάριο του 2007(βλ.εικ.1). Η συμφωνία βασίζεται στη διεθνώς αποδεκτή αρχή της μέσης γραμμής και σύμφωνα με τους όρους της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η Κύπρος εγκαινίασε στις 16 Φεβρουαρίου 2007 τον πρώτο γύρο υποβολής αιτήσεων αδειών έρευνας και αδειών εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, ο οποίος έληξε στις 16 Ιουλίου 2007 [4].
Η πολύ σωστή κυπριακή πρωτοβουλία φέρνει σε πολύ δύσκολη θέση την Τουρκία, η οποία βέβαια, δεν επιθυμεί κάποιος να εγείρει θέμα ΑΟΖ, που τόσο πολύ βλάπτει τα συμφέροντά της στη Μεσόγειο(βλ.εικ.2 και εικ.3).
Γεγονός που προκαλεί εντύπωση και προβληματίζει, είναι ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις μέχρι σήμερα, ΔΕΝ έχουν θέσει αντίστοιχο θέμα οριοθέτησης ΑΟΖ με την Τουρκία και οι διεκδικήσεις τους στο Αιγαίο περιορίζονται μόνο στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας των δύο χωρών, έννοια που υπερκαλύπτεται – όπως προαναφέραμε - από την έννοια της ΑΟΖ!
Όπως υποστηρίζει ο καθηγητής του πανεπιστημίου του Μαιρυλαντ κ. Θ. Καρυώτης, (που υπήρξε μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας), η δημιουργία ΑΟΖ στις Ελληνικές θάλασσες δικαιολογείται για τους ακόλουθους λόγους:

Α. Όπως είπαμε, η Σύμβαση του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας αναφέρει ρητά στο Άρθρο 121, παράγραφος 2, ότι όλα τα νησιά και οι νησίδες, με εξαίρεση τους βράχους που δεν μπορούν να έχουν δική τους οικονομική ζώνη, διαθέτουν ΑΟΖ και ότι η ΑΟΖ ενός νησιού καθορίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που καθορίζεται και για τις ηπειρωτικές περιοχές. Αυτό είναι το μεγάλο πλεονέκτημα της Ελλάδας έναντι της Τουρκίας, γιατί η Τουρκία δεν μπορεί να προβάλει τα ίδια επιχειρήματα που χρησιμοποιεί για δεκαετίες τώρα για την υφαλοκρηπίδα των νησιών του Αιγαίου. Δηλαδή ότι τα νησιά μας δεν διαθέτουν υφαλοκρηπίδα ή ότι βρίσκονται πάνω στην «υφαλοκρηπίδα» της Ανατολίας

Β. Στις 10 Μαρτίου 1983 ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρέιγκαν υπέγραψε διακήρυξη βάσει της οποίας η Αμερική δημιούργησε ΑΟΖ 200 ν.μ. πέρα από τις ακτές της. H πράξη αυτή της Αμερικής ήταν πολύ χρήσιμη για την Ελλάδα διότι η Αμερική διατήρησε, σύμφωνα με την Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, ΑΟΖ για όλα ανεξαιρέτως τα νησιά της. Έτσι, για την αμερικανική κυβέρνηση θα είναι πολύ δύσκολο να αρνηθεί στην Ελλάδα τη δημιουργία ελληνικής ΑΟΖ που δεν θα διαφέρει καθόλου από την αμερικανική ΑΟΖ.
Ας σημειώσουμε ότι η Αμερική, που απέχει μόνο 90 μίλια από τη Κούβα, δεν τόλμησε να πει ότι η Κούβα, επειδή είναι νησί, δεν διαθέτει ΑΟΖ, αλλά οριοθέτησε την ΑΟΖ ανάμεσα στα δύο κράτη χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της "μέσης γραμμής" , μέθοδο που τόσο απεχθάνονται οι Τούρκοι. Μάλιστα η κυβέρνηση της Κούβας αποφάσισε πρόσφατα να αρχίσει έρευνες για πετρέλαια στη δική της ΑΟΖ, έρευνες που μάλιστα γίνονται σε απόσταση μόνο 45 μιλίων από τις ακτές της Φλόριδας.

Γ. Στα τέλη του 1986 η Τουρκία υιοθέτησε ΑΟΖ στη Μαύρη Θάλασσα και κατέληξε σε συμφωνία με την τότε Σοβιετική Ένωση για τις επικαλυπτόμενες περιοχές χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της "μέσης γραμμής". Αργότερα, η Τουρκία άρχισε συνομιλίες με την Βουλγαρία και την Ρουμανία για το ίδιο θέμα που κατέληξαν σε συμφωνίες παρόμοιες του τύπου που είχε συνάψει με τους Σοβιετικούς. Ουδέποτε, βέβαια, η Τουρκία πρότεινε στην Ελλάδα και σε άλλα γειτονικά κράτη να κάνουν το ίδιο στη Μεσόγειο. Έτσι, η Μαύρη Θάλασσα, που αποτελεί "κλειστή ή ημίκλειστη θάλασσα", όπως και η Μεσόγειος, έχει εντελώς μοιρασθεί από τα παράκτια κράτη αυτής της θάλασσας χρησιμοποιώντας την οριοθέτηση της ΑΟΖ και όχι της υφαλοκρηπίδας. Αυτό, αποτελεί τον πιο λανθασμένο χειρισμό της Τουρκίας, διότι δέχθηκε να οριοθετήσει τη θαλάσσια ζώνη της Μαύρης Θάλασσας με μια μέθοδο που δεν ίσχυε μέχρι το 1982, δηλαδή με τη μέθοδο της ΑΟΖ που πολέμησε τόσο πολύ κατά τη Διάσκεψη του ΟΗΕ. Η Τουρκία χρησιμοποίησε αυτή τη νέα θαλάσσια ζώνη, παρ' όλον ότι μέχρι σήμερα αρνείται να προσχωρήσει στη νέα Συνθήκη για το Δίκαιο της Θάλασσας που περιλαμβάνει και την ΑΟΖ. Πώς μπορεί η Τουρκία να αρνείται την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Ελλάδα όταν ήδη υπάρχει το προηγούμενο της Μαύρης Θάλασσας;

Δ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επίσης αποδεχθεί την ΑΟΖ και πολλά παράκτια κράτη-μέλη της έχουν υιοθετήσει ΑΟΖ 200 μιλίων. Έτσι, είναι απορίας άξιον γιατί όχι μόνο η ΕΕ δεν παρεμβαίνει υπενθυμίζοντας στη Τουρκία ότι όλα τα κράτη-μέλη της έχουν δικαίωμα να υιοθετήσουν ΑΟΖ στις παράκτιες περιοχές τους, αλλά και να υποχρεώσει όλα τα κράτη-μέλη της, που δεν έχουν ήδη ΑΟΖ, να προκηρύξουν τέτοια ΑΟΖ.
Η Τουρκία επίσης γνωρίζει ότι η θέση της όσον αφορά στην ΑΟΖ είναι πολύ αδύναμη γι' αυτό και δεν εκστομίζει ποτέ αυτές τις τρεις λέξεις στις συνομιλίες της με όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις από το 1974 μέχρι σήμερα. Το μεγάλο ερώτημα βέβαια είναι γιατί και η Ελλάδα αποφεύγει να αναφερθεί και να θέσει η ίδια, στο τραπέζι των συνομιλιών, τις τρεις αυτές λέξεις (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) που ανησυχούν τόσο πολύ τη Τουρκία [5].
Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε ότι στην οριοθέτηση των ΑΟΖ στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, σημαντικό στρατηγικό ρόλο παίζει το ελληνικό νησί Καστελόριζο(βλ. εικ.4). Το Καστελόριζο είναι ένα νησί, το οποίο κατοικείται και άρα- όπως είπαμε προηγουμένως- διαθέτει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Το πρόβλημα για τους Τούρκους είναι, ότι η τοποθεσία που βρίσκεται το Καστελόριζο τους δημιουργεί πρόβλημα, διότι το Καστελόριζο έχοντας δική του ΑΟΖ, ως κατοικούμενο νησί, αποτελεί σημείο οριοθέτησης της ΑΟΖ της Ελλάδας με την Αίγυπτο και με την Κύπρο. Έτσι, κατ’ αυτόν τον τρόπο, δεν έχει η Τουρκία θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο. Γι’ αυτό το λόγο η Τουρκία έχει ζητήσει από την Αίγυπτο να μη λάβει υπόψη το Καστελόριζο, στις διαπραγματεύσεις της με την Ελλάδα, ώστε να έχει και αυτή θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο.
Εντύπωση προκαλεί πάντως, η έλλειψη διάθεσης από την Ελλάδα, όλα αυτά τα χρόνια, να θέσει θέμα καθορισμού ΑΟΖ με την Τουρκία. Είναι γεγονός όμως, πως τον τελευταίο καιρό υπάρχει μια κινητικότητα στο θέμα από ελληνικής πλευράς, με την έναρξη διαπραγματεύσεων για τον καθορισμό ΑΟΖ με την Αίγυπτο και τη Λιβύη, παρά την «υπόγεια» παρέμβαση της Τουρκίας, ώστε να μην αναγνωριστεί η ΑΟΖ του Καστελόριζου από την Αίγυπτο σε αυτές τις διαπραγματεύσεις!
Ταυτόχρονα γίνονται προσπάθειες για την οριοθέτηση ΑΟΖ της Ελλάδας με τις χώρες με τις οποίες συνορεύει δυτικά, δηλαδή την Ιταλία και την Αλβανία. Με την Ιταλία δεν υπάρχουν ιδιαίτερα προβλήματα. Με την Αλβανία όμως αν και υπογράφτηκε η σχετική συμφωνία μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, το συνταγματικό δικαστήριο της χώρας πρόσφατα απέρριψε την επικύρωσή της, ύστερα από προσφυγή της αντιπολίτευσης της Αλβανίας, όπου δεν αποκλείεται να εμπλέκεται και «τουρκικός δάκτυλος».
Σε κάθε περίπτωση, ο καθορισμός ΑΟΖ με την Τουρκία θα αποτελέσει μια σημαντική νίκη των ελληνικών συμφερόντων τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Κύπρο και επομένως θα πρέπει να ενταχθεί στις άμεσες προτεραιότητες της εξωτερικής μας πολιτικής.






________________________________
[1]Καρακωστάνογλου Βενιαμίν: Η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στο νέο Δίκαιο της Θάλασσας, Εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα 2001
[2]Καρυώτης Θ. «Το Αιγαίο Πέλαγος και η Ευρωπαϊκή Ένωση» άρθρο στην ιστοσελίδα του Greek-American News Agency στις 13/1/2010 (http://www.greekamericannewsagency.com/gana/index.php?option=com_content&task=view&id=7235&Itemid=83)
[3]Βλ. υποσημείωση 1
[4]Γραφείο Πληροφοριών Κύπρου (http://www.cyprus.gov.cy/moi/PIO/PIO.nsf/all/AB89462E00BC0F73C22575710025E69C?opendocument )
[5]Βλ. υποσημείωση 2

Το κάτοπτρον

Στιγμές κατάπτωσης μεγάλης,
απόρροια χρόνιων λαθών μας
που ξεχειλίσαν το ποτήρι,
πνίγουν το μέλλον των παιδιών μας!

Το έθνος μας στιγμές παρόμοιες
έχει στο διάβα του περάσει,
μα πάντα υπήρχανε ελπίδες
πως όπου να ‘ναι θα χαράξει!

Σήμερα πια, δεν είν’ το ίδιο,
δε μοιάζει η κρίση όπως οι άλλες,
διέξοδο κανείς δε βλέπει
κι είν’ οι αγωνίες μας μεγάλες!

Ποιος να ‘ναι τάχα ο εχθρός μας,
αυτός που μας υπονομεύει,
αυτός που θέλει το κακό μας
κι όλο εμπόδια φυτεύει;

Δεν είναι Αλβανός ή Τούρκος,
δεν είναι καν Αμερικάνος,
μήτε Πακιστανός ή Φράγκος,
δεν είναι ούτε Αφρικάνος!

Αν θέλεις να τον δεις, με θράσος
κατάματα να σε κοιτάζει,
στάσου μπροστά σ’ ένα καθρέφτη
και ειδές τονα πόσο σου μοιάζει!

Ανοιχτή επιστολή προς τον υφυπουργό Οικονομικών Φ. Σαχινίδη

Κύριε υφυπουργέ,

Ελπίζω να γνωρίζετε ότι η Γερμανία οφείλει στην Ελλάδα, από την περίοδο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου:

1) Την επιστροφή του κατοχικού δανείου, που οι κατοχικές δυνάμεις υποχρέωσαν τη χώρα μας να της παράσχει, πέραν των εξόδων συντήρησης των κατοχικών στρατευμάτων.

2) Τις γερμανικές επανορθώσεις που μας επιδίκασε η Διεθνής Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων (1946) για τις καταστροφές που μας προξένησαν τα ναζιστικά στρατεύματα στην υποδομή της χώρας μας.

3) Τις γερμανικές αποζημιώσεις, δηλαδή τις αποζημιώσεις προς τα θύματα της θηριωδίας των ναζιστικών στρατευμάτων κατοχής εις βάρος των κατοίκων εκατό (100) περίπου ολοκαυτωμάτων πόλεων και χωριών, αλλά και γενικότερα εις βάρος του άμαχου πληθυσμού.

4) Την επιστροφή των αρχαιολογικών θησαυρών που αφαίρεσαν τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής από τα μουσεία μας και τους αρχαιολογικούς χώρους.

Θα ήθελα, λοιπόν, να σας ρωτήσω:

α) Έχετε υπολογίσει (σε σημερινές τιμές, συμπεριλαμβανομένων των νόμιμων τόκων) το ύψος των οφειλόμενων ποσών, και αν ναι, μπορείτε να μου γνωστοποιείσετε ποιά είναι αυτά τά ποσά;
β) Πώς σκοπεύετε να διεκδικήσετε τις προαναφερόμενες δίκαιες απαιτήσεις της Ελλάδας έναντι της Γερμανίας;

Και μία δική μου πρόταση:
Δεδομένου ότι διανύουμε μια δύσκολη οικονομική συγκυρία και πιεζόμαστε αφόρητα από τους ευρωπαίους εταίρους μας - και ιδιαιτέρως από τη Γερμανία - πώς θα σας φαινόταν, αν στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, που θα καταθέσουμε σύντομα, συμπεριλάβουμε και την επιστροφή των ανωτέρω οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα;

Με τιμή και εκτίμηση

Νικόλαος Α. Παντελίδης

Διδάκτωρ Οικονομικών Επιστημών

Λάρισα

Η πορεία των Ελληνοκυπριακών οικονομικών σχέσεων μετά την ένταξη της Κύπρου στην ΟΝΕ Νικόλαος Α. Παντελίδης (PhD) Επιστημονικός Συνεργάτης ΤΕΙ Λάρισας nap@pathfinder.gr Περίληψη Η 1η Ιανουαρίου 2008 αποτελεί μια ημερομηνία – ορόσημο για την κυπριακή οικονομία γιατί πραγματοποιήθηκε η ένταξη της μεγαλονήσου στη Ζώνη του Ευρώ. Η κυπριακή οικονομία εισήλθε πλέον σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό οικονομικό περιβάλλον που προωθεί και στηρίζει τη μακροοικονομική σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη. Το σημαντικότατο αυτό πολιτικοοικονομικό γεγονός, έρχεται να διευκολύνει ακόμη περισσότερο τις ήδη άριστες οικονομικές σχέσεις που προϋπήρχαν μεταξύ της Ελληνικής και της Κυπριακής Δημοκρατίας,. Επομένως, η υιοθέτηση και από τις δύο χώρες, μιας κοινής νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής στα πλαίσια της ΟΝΕ, ήταν φυσικό να προωθήσει ακόμη περισσότερο την ήδη καλή συνεργασία των δύο χωρών, στις μεταξύ τους οικονομικές δραστηριότητες. Στο παρόν άρθρο, θα επιχειρήσουμε να αναλύσουμε τα βασικότερα οικονομικά μεγέθη της Κυπριακής οικονομίας κατά την υπό εξέταση περίοδο. Σκοπός είναι να προσδιορίσουμε τις συνθήκες που επικρατούν στη σύνθετη οικονομική συγκυρία για την Κύπρο, καθώς ταυτόχρονα με την πρόκληση της ομαλής εισαγωγής του νέου νομίσματος, η κυπριακή οικονομία καλείται να αντιμετωπίσει και τις αντιξοότητες που προκαλεί η παγκόσμια οικονομική κρίση. Στη συνέχεια, θα αναλύσουμε τα διαθέσιμα αριθμητικά και στατιστικά στοιχεία που περιγράφουν τις οικονομικές σχέσεις Ελλάδας και Κύπρου, με σκοπό να αναδείξουμε το επίπεδο της μεταξύ τους συνεργασίας, αλλά και να προσδιορίσουμε τις προοπτικές της περεταίρω εξέλιξής τους. Λέξεις - κλειδιά: Κυπριακή Οικονομία, Ευρωζώνη, Ελληνοκυπριακές σχέσεις, Εισαγωγή Η Κύπρος, με τη χαραυγή του 2008 είχε να αντιμετωπίσει δύο πολύ μεγάλες προκλήσεις. Από τη μια μεριά τη μεγάλη παγκόσμια οικονομική κρίση που συγκλονίζει τις οικονομίες του πλανήτη, και από την άλλη, την ομαλή είσοδό της στο περιβάλλον της Ευρωζώνης. Η οικονομία της χώρας χαρακτηρίζεται από συνθήκες μακροοικονομικής σταθερότητας, η οποία επιβεβαιώνεται συχνά και από τις θετικές αξιολογήσεις και σχόλια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και άλλων διεθνών οργανισμών. Η μακροοικονομική σταθερότητα, σε συνδυασμό με τις διαρθρωτικές αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στα πλαίσια της Στρατηγικής της Λισσαβόνας, θέτει γερές βάσεις για την περαιτέρω επιτυχή πορεία της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ευρωζώνη. Ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ΟΝΕ, η Κύπρος αντιμετωπίζει με επιτυχία την μεγάλη πρόκληση που συνεπάγεται η συμμετοχή της στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια. Μέσα σε ένα τέτοιο οικονομικό περιβάλλον και με στέρεες βάσεις στην οικονομία της, η Κύπρος θωρακίζεται καλύτερα ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει με επιτυχία και την πρόκληση της παγκόσμιας κρίσης. Συνοδοιπόρος και αρωγός σ’ αυτή την προσπάθεια είναι και η Ελλάδα, οι οικονομικές σχέσεις με την οποία, μπορούν να αναδειχτούν σε χρήσιμο εργαλείο για την αμοιβαία πρόοδο και των δύο χωρών. Η πορεία της Κυπριακής Οικονομίας μετά την ένταξή της στην ευρωζώνη. Οι εξελίξεις στην οικονομία της Κύπρου κατά το 2008, ήσαν θετικές, ενώ η μεγάλη διεθνής οικονομική κρίση που εκδηλώθηκε τον Σεπτέμβριο και εξακολουθεί να πλήττει την παγκόσμια οικονομία, δεν είχε σημαντικές αρνητικές επιδράσεις στην Κυπριακή οικονομία. Ωστόσο, το τρέχον έτος (2009) αναμένεται να είναι μια δύσκολη περίοδος και πολλά θα εξαρτηθούν από την τουριστική περίοδο, δεδομένης της τεράστιας σημασίας του τουρισμού για την οικονομία της Κύπρου. Η οικοδομική δραστηριότητα, η οποία παρουσιάζει πτώση και οι αγοραπωλησίες ακινήτων, οι οποίες έχουν υποστεί καθίζηση, θα επηρεάσουν, επίσης, αρνητικά τις οικονομικές εξελίξεις, αλλά σε μικρότερη κλίμακα. Πάντως υπάρχει προβληματισμός για την επίδραση που, ενδεχομένως, μπορεί να έχει μια παρατεταμένης διάρκειας παγκόσμια οικονομική κρίση στην οικονομία της Κύπρου κατά το 2009, αν και μέχρι στιγμής οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης δεν είναι ιδιαίτερα δυσμενείς, αφού κατά το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους ο ρυθμός ανάπτυξης ανήλθε σε 2,0%. Η οικονομία της χώρας μέχρι σήμερα έχει δείξει πολύ καλές αντοχές στους κραδασμούς που προκαλούνται από την διεθνή συγκυρία και οι μηχανισμοί της, σε ό,τι αφορά, την προσαρμογή της στα νέα δεδομένα λειτουργούν αποτελεσματικά και αποτελούν, κατά κάποιο τρόπο, όχι μόνον την ασπίδα προστασίας για την αποφυγή δυσμενών επιπτώσεων, αλλά δημιουργούν θετικό κλίμα για την περαιτέρω εξέλιξή της. Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα Κύπρου το τραπεζικό σύστημα της χώρας είναι υγειές και οι κυπριακές και ελληνικές τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα με επενδύσεις σε «τοξικά ομόλογα», η δε ρευστότητά τους δεν εγκυμονεί κινδύνους. Σημειώνεται δε, ότι οι καταθέσεις που διαθέτουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα υπερβαίνουν τα δάνεια κατά 4,5 δις Ευρώ. Οι κυριότερες εξελίξεις στην οικονομία της Κύπρου συνοψίζονται ως ακολούθως: · Το ΑΕΠ κατά το 2007 και το 2008 σημείωσε αύξηση 4,4% και 3,7% αντίστοιχα (βλ. πίνακα 1). Ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2009 είναι αρνητικός και υπολογίζεται σε -1,1% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2008. Μετά τη διόρθωση του ΑΕΠ ως προς τις εποχικές διακυμάνσεις και τις εργάσιμες μέρες, ο ρυθμός ανάπτυξης υπολογίζεται στο -0,7%. Η συρρίκνωση της οικονομίας στο δεύτερο τρίμηνο του 2009 οφείλεται κατά κύριο λόγο στους πολύ αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης που παρατηρούνται στους τομείς των Ξενοδοχείων και Εστιατορίων, καθώς και στις αρνητικές επιδόσεις που παρουσιάζουν οι τομείς της Βιομηχανίας, Κατασκευών, Χονδρικού και Λιανικού Εμπορίου, Μεταφορών και Επικοινωνιών. Οι τομείς των Χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων και του ευρύτερου τομέα των Υπηρεσιών, ο οποίος να σημειωθεί ότι συμπεριλαμβάνει και τον Δημόσιο τομέα, εξακολουθούν να σημειώνουν θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης αλλά με τάσεις επιβράδυνσης. Η εκτίμηση του Υπουργείου Οικονομικών είναι ότι, παρά την δυσμενή οικονομική συγκυρία, στο τρέχον έτος ο ρυθμός ανάπτυξης θα κυμανθεί από 1-2%, δηλαδή θα είναι πολύ μικρότερος από την αρχική πρόβλεψη του 3,7%. Σε κάθε περίπτωση ο ρυθμός ανάπτυξης θα είναι κατά πολύ μεγαλύτερος αυτού της Ευρωζώνης, που ίσως έχει αρνητικό πρόσημο. Πίνακας 1 : ΡΥΘΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ Α.Ε.Π. ΣΕ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΤΙΜΕΣ ΕΤΟΣ ΤΡΙΜΗΝΟ Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) ΑΕΠ διορθωμένο ως προς τις εποχικές διακυμάνσεις και τις εργάσιμες μέρες Ετήσιο ΑΕΠ Σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους (Ποσοστιαία αλλαγή) Σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο (Ποσοστιαία αλλαγή) Σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους (Ποσοστιαία αλλαγή) % ετησία ποσοστιαία μεταβολή σε σταθερές τιμές 2007 1ο 4,4 1,4 4,5 4.4 2ο 4,1 1,0 4,3 3ο 4,7 1,0 4,6 4ο 4,6 1,0 4,4 2008 1ο 4,3 1,1 4,2 3,7 2ο 3,8 1,1 4,3 3ο 3,4 0,1 3,4 4ο 2,8 0,2 2,5 2009 1ο 0,9 -0,6 0,8 - 2ο -1,1 -0,4 -0,7 Πηγή: ΣΥΚ · Ο πληθωρισμός, που κατά την πενταετία 2002-2007 κινήθηκε στα χαμηλά επίπεδα του 2,0-2,2%, παρουσίασε έξαρση κατά το 2008 και εκτινάχθηκε στο 4,7%. Η κατάσταση αντιστράφηκε πλήρως και στο πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΕΔΤΚ) μειώθηκε σε 0,9% και να συνεχίσει τη μείωσή του τους επόμενους μήνες. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2009, παρατηρήθηκαν μάλιστα, μείωση της τιμής του ΕΔΤΚ σε σχέση με τις τιμές των αντίστοιχων μηνών του 2008. Πίνακας 2: ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΜΕΝΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ (Διακύμανση του Γενικού Δείκτη κατά μήνα, 2002-2009) ΜΗΝΑΣ Δείκτες τιμών (2005=100) 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Μέσος Ετήσιος Δείκτης 92,51 96,18 98,00 100,00 102,25 104,46 109,03 Ιανουάριος 90,04 94,06 95,55 98,23 100,22 101,66 105,80 106,78 Φεβρουάριος 89,89 94,21 95,55 97,84 100,13 101,36 106,16 106,75 Μάρτιος 90,59 96,34 96,42 98,70 101,31 102,72 107,28 108,21 Απρίλιος 91,93 97,05 97,13 99,80 102,34 104,01 108,53 109,18 Μάιος 92,25 96,81 97,99 100,04 102,54 104,53 109,38 109,97 Ιούνιος 92,88 96,34 98,62 100,12 102,75 104,50 109,94 110,06 Ιούλιος 92,25 94,61 97,36 98,62 101,42 103,79 109,33 108,48 Αύγουστος 92,96 95,16 97,84 99,33 102,04 104,33 109,62 108,68 Σεπτέμβριος 94,06 97,13 98,86 100,98 103,25 105,67 110,94 Οκτώβριος 94,45 97,91 99,88 102,09 103,81 106,61 111,77 Νοέμβριος 94,21 97,76 100,28 102,32 103,70 107,02 110,37 Δεκέμβριος 94,61 96,73 100,51 101,93 103,43 107,30 109,25 Ετήσια μεταβολή (%) ΜΗΝΑΣ 2004/ 2003 2005/ 2004 2006/ 2005 2007 / 2006 2008 / 2007 2009 / 2008 Μέσος Ετήσιος Δείκτης 1,9 2,0 2,2 2,2 4,4 Ιανουάριος 1,6 2,8 2,0 1,4 4,1 0,9 Φεβρουάριος 1,4 2,4 2,3 1,2 4,7 0,6 Μάρτιος 0,1 2,4 2,6 1,4 4,4 0,9 Απρίλιος 0,1 2,7 2,5 1,6 4,3 0,6 Μάιος 1,2 2,1 2,5 1,9 4,6 0,5 Ιούνιος 2,4 1,5 2,6 1,7 5,2 0,1 Ιούλιος 2,9 1,3 2,8 2,3 5,3 -0,8 Αύγουστος 2,8 1,5 2,7 2,2 5,1 -0,9 Σεπτέμβριος 1,8 2,1 2,2 2,3 5,0 Οκτώβριος 2,0 2,2 1,7 2,7 4,8 Νοέμβριος 2,6 2,0 1,3 3,2 3,1 Δεκέμβριος 3,9 1,4 1,5 3,7 1,8 Πηγή: ΣΥΚ · Όσον αφορά την ανεργία, εξακολουθεί να κινείται σε χαμηλά επίπεδα και το 2008 παρέμεινε σταθερή, σε 3,9%. Τους πρώτους οκτώ μήνες του 2009, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, παρατηρείται μια σταδιακή αύξηση της ανεργίας, όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για ανεργία τριβής και θα μπορούσε να λεχθεί ότι η Κυπριακή οικονομία βρίσκεται σε επίπεδο πλήρους απασχόλησης. Το 2008 μειώθηκε ελαφρά, κατά 0,2%, το ποσοστό της μακροχρόνιας ανεργίας και αυξήθηκε, σε ίδιο περίπου ποσοστό, η ανεργία των νέων ηλικίας 14-25 ετών, η οποία υπολογίσθηκε σε 11,2% στο πρώτο τρίμηνο. Για το 2009 δεν προβλέπεται ότι θα υπάρξουν σημαντικές αλλαγές στον τομέα της απασχόλησης και εκτιμάται ότι οι απώλειες των θέσεων εργασίας του τομέα των κατασκευών, λόγω της μείωσης των αδειών οικοδομής, θα αντισταθμιστούν με δημιουργία νέων θέσεων εργασίας κυρίως στις υπηρεσίες. Πάντως, σε κάθε περίπτωση, ήδη το αρμόδιο Υπουργείο Εργασίας λαμβάνει μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Πίνακας 3: ΤΑ ΠΟΣΟΣΤΑ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΑ ΜΗΝΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Μήνας 2008 2009 9ος 10ος 11ος 12ος 1ος 2ος 3ος 4ος 5ος 6ος 7ος 8ος % Ανεργίας 3.5 3.6 3.7 4.0 4.1 4.3 4.6 5.0 5.2 5.3 5.4 5.6 Πηγή: Eurostat · Το δημοσιονομικό ισοζύγιο, όπως φαίνεται από τον πίνακα 4, παρουσίαζε διαχρονικά έλλειμμα, αλλά από το 2007 οι όροι αντιστράφηκαν και δημιουργήθηκε πλεόνασμα που ανήλθε σε 3,4% και 0,9 του ΑΕΠ για τα έτη 2007 και 2008 αντιστοίχως. Για το 2009, το δημοσιονομικό ισοζύγιο αναμένεται να παρουσιάσει έλλειμμα ύψους 1,0% του ΑΕΠ. Πίνακας 4: Το δημοσιονομικό ισοζύγιο Γενικής Κυβέρνησης Κύπρου Έτος 2004 2005 2006 2007* 2008* Δημοσιονομικό Ισοζύγιο Γενικής Κυβέρνησης Πλεόνασμα (+)/ Έλλειμμα (-) εκατ. € -515,6 -325,5 -172,5 537,4 157,2 Δημοσιονομικό Ισοζύγιο Γενικής Κυβέρνησης Πλεόνασμα (+)/ Έλλειμμα (-) % επί του ΑΕγχΠ -4,1 -2,4 -1,2 3,4 0,9 * Προκαταρκτικά στοιχεία Πηγή: Κεντρική Τράπεζα Κύπρου (ΚΤΚ) · Το Δημόσιο χρέος, εξαιρουμένου του ενδοκυβερνητικού χρέους, μειώθηκε κατά το 2008 στα 8.346 εκ. ευρώ, δηλαδή στο 49,3% του ΑΕΠ από το 59,4% που ήταν το 2007. Το εσωτερικό χρέος, συμπεριλαμβανομένου του ενδοκυβερνητικού, ανήλθε στα 12.595 εκατ. ευρώ ή στο 74,3% του ΑΕΠ, από τα 12.945 εκατ. ευρώ ή 83,0% του ΑΕΠ που ήταν το 2007. Το εξωτερικό χρέος αποτελεί το 15,7% του συνολικού δημόσιου χρέους και ανήλθε στα 2.354 εκατ. ευρώ ή 13,9% του ΑΕΠ. Από το συνολικό εξωτερικό χρέος το 35,2% αφορά μακροπρόθεσμα δάνεια, το 44,6% μεσοπρόθεσμα και 20,2% βραχυπρόθεσμα, η δε δαπάνη, κατά το 2008 για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους ανήλθε σε 686,4 εκ. ευρώ. Όλα αυτά τα στοιχεία συνηγορούν στο ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την άνετη εξυπηρέτηση του Δημόσιου χρέους και ενισχύουν τις αναπτυξιακές προοπτικές της Κυπριακής οικονομίας μακροπρόθεσμα. Για το 2009 προβλέπεται ότι το δημόσιο χρέος θα μειωθεί στο 46,0%. Διάγραμμα 1: Το Δημόσιο Χρέος της Κύπρου Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου · Η δυναμική ανάπτυξη της Κυπριακής οικονομίας αντικατοπτρίζεται, ως είναι φυσικό και στην αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το οποίο ανήλθε το 2007 στο 90,8% του μέσου όρου της ΕΕ27 και το 2008, με βάση τα προσωρινά στοιχεία, υπολογίζεται να φτάσει στο 94,6%. Το γεγονός αυτό αυξάνει την αγοραστική δύναμη των Κυπρίων και δίνει τη δυνατότητα για περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομίας. Πίνακας 5: Το κατά κεφαλή ΑΕΠ της Κύπρου Έτος 2004 2005 2006 2007 2008 ΑΕγχΠ (Κατά κεφαλή, Ευρώ) € 17.167 17.760 18.725 19.860 (*) 21.454 (**) ΑΕγχΠ (Κατά κεφαλή, σε μονάδες αγοραστικής δύναμης(PPS)) EU - 27 = 100 90,3 90,9 90,2 90,8 94,6 ΑΕγχΠ (Ανά κάτοικο, σε μονάδες αγοραστικής δύναμης(PPS)) ΜΑΔ 19.600 20.400 21.300 22.600 23.800 * Προσωρινά στοιχεία ** Υπολογισμός Πηγές: ΚΤΚ, Eurostat · Οι μισθοί και τα ημερομίσθια αυξήθηκαν, κατά το 2008, σε πραγματικούς όρους κατά 2,0% και εξακολουθούν να διέπονται από το καθεστώς της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής (ΑΤΑ) που για το 2008 ορίσθηκε σε 2,7%. Η εισοδηματική πολιτική του 2009 δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις, πέραν της γενναίας αύξησης, κατά 26,0%, των δαπανών για κοινωνικές παροχές, έναντι αυτής του 2008. Το αφορολόγητο εισόδημα θα παραμείνει στα επίπεδα του 2008, δηλαδή, 19.400 Ευρώ, ενώ η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι δεν θα επιβληθούν νέοι φόροι. Πρόσφατη έρευνα για τις απολαβές των μισθωτών που πραγματοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Εργασίας Κύπρου, έδειξε ότι το 20% των απασχολουμένων είναι χαμηλόμισθοι, με την συντριπτική πλειοψηφία να ανήκει σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα. Ο κατώτατος μισθός για το 2008 ορίσθηκε, με κυβερνητική απόφαση, στα 743 ευρώ και ήταν υψηλότερος από τον αντίστοιχο πολλών χωρών της Ε.Ε. (Ισπανία, Ελλάδα, Μάλτα, Πορτογαλία, κλπ). Τέλος, η παραγωγικότητα του εργατικού δυναμικού στην κυπριακή οικονομία αυξήθηκε, το 2008, κατά 1,9% και συνδυασμό με την αύξηση της απασχόλησης (γύρω στο 3%), που, εν πολλοίς, οφείλεται στην αυξημένη απασχόληση ξένων εργατών, συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση του ΑΕΠ. · Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρέμενε υπό έλεγχο για αρκετά χρόνια, αλλά από το 2004 και εντεύθεν άρχισε να επιδεινώνεται επικίνδυνα. Το 2005 το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ανήλθε σε 4,4% του ΑΕΠ και το 2008 σε 18,3%. Πίνακας 6: ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΡΕΧΟΥΣΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ Έτος 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών - 262 - 630 -631 - 1.005 - 1.831 - 2.183 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών / % ΑΕΠ - 2,2 - 5,0 - 4,7 -7,0 -11,7 -18,3 Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου Οι δυσμενείς εξελίξεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ήταν αποτέλεσμα, κυρίως, της διεύρυνσης του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου και της μικρότερης αύξησης του πλεονάσματος στο ισοζύγιο των υπηρεσιών. Οι εισαγωγές συνέχισαν να αυξάνονται με υψηλούς ρυθμούς (15,7%), ενώ οι μικρές αυξήσεις που σημειώθηκαν στις εξαγωγές αγαθών (8,9%), δεν ήταν δυνατόν να αντισταθμίσουν το συνολικό αποτέλεσμα. Η άνοδος των τιμών στα πετρελαιοειδή και οι αυξημένες εισαγωγές αυτοκινήτων και άλλων ενδιάμεσων αγαθών και πρώτων υλών, λόγω μειωμένων δασμών, επιβάρυναν σημαντικά το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας. Το πλεόνασμα του λογαριασμού υπηρεσιών, στο οποίο στηρίζεται παραδοσιακά η Κυπριακή οικονομία για την μείωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, μειώθηκε στο 2008 κατά 305 εκ. ευρώ, κυρίως λόγω της κατά 3,5% μείωσης των γενικών εισπράξεων από τον τουρισμό, αλλά και τις αυξημένες δαπάνες των Κυπρίων πολιτών στο εξωτερικό, εξέλιξη που αποτέλεσε βασικό παράγοντα στην διαμόρφωση της αρνητικής εικόνας του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Η χρηματοδότηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών προήλθε, κυρίως, από τις άμεσες επενδύσεις και τον εξωτερικό δανεισμό του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. · Η ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας που τροφοδοτήθηκε, εν μέρει, κατά την διετία 2006-2007 από την προοπτική ένταξης της Κύπρου στην ζώνη του Ευρώ, οδήγησε, μεταξύ άλλων και αύξηση της πιστωτικής επέκτασης και η ανοδική τάση συνεχίστηκε και το 2008. Όμως, οι ρυθμοί αύξησης παρουσιάζουν σημαντική επιβράδυνση από το τρίτο τρίμηνο του 2008.Ο ρυθμός μεγέθυνσης των πιστώσεων προς τον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε σημαντικά και αποτέλεσε τον βασικότερο παράγοντα που επηρέασε τον ρυθμό μεγέθυνσης της προσφοράς χρήματος. Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, ο ετήσιος ρυθμός μεγέθυνσης των συνολικών πιστώσεων έφθασε τον Οκτώβριο του 2008 στο ιστορικά υψηλότερο επίπεδο του 41,7%, ενώ κατά τους δύο τελευταίους μήνες του έτους σημειώθηκε επιβράδυνση λόγω, κυρίως, των αυστηρότερων συνθηκών χρηματοδότησης και της διαφαινόμενης επιβράδυνσης στην οικονομική δραστηριότητα. Τελικά ο ρυθμός μεγέθυνσης των συνολικών πιστώσεων έκλεισε τον Δεκέμβριο του 2008 στο 34,7%, παρέμεινε δηλαδή σε πολύ υψηλά επίπεδα. Πιο αναλυτικά, το σύνολο των χορηγήσεων ανήλθε σε 54,7 δις Ευρώ, από τα οποία 36,3 δις Ευρώ χορηγήθηκαν από τις εμπορικές τράπεζες, τα 9,4 δις από τις πρώην διεθνείς τραπεζικές μονάδες (ξένες τράπεζες υπό διαφορετικό καθεστώς λειτουργίας) και τα υπόλοιπα 9,0 δις ευρώ χορηγήθηκαν από τα συνεργατικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα., (συνεργατικές εταιρείες και ταμιευτήρια). Ο ρυθμός της εγχώριας πιστωτικής επέκτασης παρουσίασε επιβράδυνση κατά το δεύτερο ήμισυ του έτους, αλλά παρά ταύτα παρέμεινε στο υψηλό επίπεδο του 23,1% σε σύγκριση με το 27,9% του 2007. Κατά το 2008 ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης προς τα εγχώρια νοικοκυριά επιταχύνθηκε και ανήλθε σε 18,4%, έναντι 15,9% το 2007. Η κατανομή των δανείων με βάση τον σκοπό του δανείου φανερώνει ότι η επιτάχυνση προήλθε, κυρίως, από την επέκταση των καταναλωτικών δανείων που έφθασε το 24,5%. Ο ρυθμός μεγέθυνσης των στεγαστικών δανείων σημείωσε επιβράδυνση και ανήλθε, στο τέλος του έτους σε 22,6%, έναντι 27,9% το 2007. Στα λοιπά δάνεια ο ρυθμός επέκτασης σημείωσε επιβράδυνση σε όλη την διάρκεια του έτους και επιταχύνθηκε μόνον κατά τον μήνα Δεκέμβριο, όταν ανήλθε σε 9,2%. Τα στεγαστικά δάνεια με ποσοστό 44,6% εξακολουθούν να κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο του συνόλου των δανείων προς τα εγχώρια νοικοκυριά. Ακολουθούν τα λοιπά δάνεια με 33,2% και τα καταναλωτικά με 22,3%. Το 44,0% του συνόλου των δανείων που χορήγησαν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εμπίπτουν στην κατηγορία των προσωπικών δανείων, η οποία περιλαμβάνει και τα στεγαστικά δάνεια. Κατασκευές και διαχείριση ακίνητης περιουσίας καταλαμβάνουν μερίδιο ίσο με 25,7% και ακολουθούν: χονδρικό και λιανικό εμπόριο (9,6%), ξενοδοχεία/εστιατόρια (4,8%), μεταποιητικές βιομηχανίες (3,9%) και άλλοι τομείς (11,9%). · Οι αξιολογήσεις της Κυπριακής οικονομίας τόσο από την Παγκόσμια Τράπεζα, όσο και από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, περιέχουν πολλές θετικές κρίσεις για την πορεία της, κάτι που είναι ιδιαίτερα θετικό στην σημερινή συγκυρία. Όμως, οι επενδυτές αποδίδουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία στις απόψεις ανεξάρτητων ιδιωτικών οργανισμών που εκφράζουν απόψεις δίχως να λαμβάνουν υπόψη τυχόν πολιτικές σκοπιμότητες ή άλλα μη οικονομικά κριτήρια. Η Οικονομία της Κύπρου έλαβε και από τους οργανισμούς αυτούς θετική αξιολόγηση. Πιο συγκεκριμένα κατά το 2008 η πιστοληπτική ικανότητα της Κύπρου αξιολογήθηκε από τους τρεις μεγαλύτερους, παγκοσμίως, οργανισμούς, ως εξής: Moody’s (Aa3/Stable), Standard & Poor (Α+/Stable) και Fitch (AA-/Stable). Οι αξιολογήσεις αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα θετικές και επιβεβαιώνουν, πέραν πάσης αμφιβολίας, την καλή πορεία της Κυπριακής οικονομίας. Οι νέες συνθήκες υπό τις οποίες πορεύεται η παγκόσμια οικονομία, θα επηρεάσουν αναπόφευκτα και την οικονομία της Κύπρου. Οι προβλέψεις έχουν αναθεωρηθεί επανειλημμένα, από την Ε.Ε., το ΔΝΤ, αλλά και το Υπουργείο Οικονομικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο όμως είναι περισσότερο αισιόδοξο. Η Ε.Ε. στην Έκθεση Προβλέψεων 2009, που ανακοίνωσε το περασμένο Μάιο, προβλέπει σημαντική επιβράδυνση της Κυπριακής οικονομίας λόγω συγκράτησης της ιδιωτικής κατανάλωσης, ως αποτέλεσμα της υπερχρέωσης των νοικοκυριών και της αβεβαιότητας που επικρατεί. Στον κατασκευαστικό τομέα αναμένεται να σημειωθεί σημαντική επιβράδυνση λόγω της χαμηλής ζήτησης για αγορές ακινήτων από ξένους και των υψηλών τιμών που επικρατούσαν στην αγορά τα προηγούμενα χρόνια. Παρά ταύτα, η Ε.Ε. προβλέπει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της Κυπριακής οικονομίας θα έχει, για το 2009, θετικό πρόσημο και θα κινηθεί στο 0,3%. Σύμφωνα με την Έκθεση, προβλέπεται ελαφρά αύξηση της ανεργίας που θα γίνει ιδιαίτερα αισθητή στους τομείς των κατασκευών, διαχείρισης ακίνητης περιουσίας και τουρισμού. Ο ΕΔΤΚ αναμένεται να κινηθεί στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας δεκαετίας (1,0%), η ανεργία θα αυξηθεί σε 4,7%, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνει ελλειμματικό (-13,9 % του ΑΕΠ), το δημοσιονομικό ισοζύγιο θα αντιστραφεί από πλεονασματικό σε ελλειμματικό, το δε έλλειμμα εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 1,9% του ΑΕΠ. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι η Κύπρος φαίνεται να αντιστέκεται στην παγκόσμια οικονομική κρίση, αφού είναι η μοναδική χώρα στην ζώνη του ευρώ που καταγράφει θετικό ρυθμό ανάπτυξης κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους. Το ΔΝΤ προβλέπει, όπως ακριβώς και Ε.Ε., ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα ανέλθει σε 0,3% και η παγκόσμια οικονομική κρίση θα αρχίσει, εντός τους έτους, να αναδεικνύει τα τρωτά σημεία της Κυπριακής οικονομίας, που δημιουργήθηκαν κατά την διάρκεια της υπερθέρμανσης της οικονομίας κατά την περίοδο 2007-08, η οποία όπως σημειώνεται χρηματοδοτήθηκε από την πιστωτική επέκταση. Ακόμα, το ΔΝΤ εκτιμά ότι το δημοσιονομικό ισοζύγιο θα οπωσδήποτε ελλειμματικό λόγω της κατακόρυφης αύξησης των ανελαστικών δαπανών και της παράλληλης μείωσης των εσόδων και προβλέπει ότι το έλλειμμα θα ανέλθει στο 3,9% του ΑΕΠ. Όσον αφορά στα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν για την εφαρμογή της δημοσιονομικής πολιτικής, το ΔΝΤ εκτιμά ότι πρέπει να υπάρχει συνεχής έλεγχος στις προσλήψεις και στις αυξήσεις των μισθών (ανάλογες με την παραγωγικότητά) των δημοσίων υπαλλήλων, που αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο των δημοσίων δαπανών και να γίνεται ορθότερη διαχείριση των πόρων του δημόσιου τομέα. Παράλληλα, το ΔΝΤ συνιστά να δοθεί προτεραιότητα στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων στα συνταξιοδοτικά συστήματα, οι οποίες έχουν ήδη ξεκινήσει, αλλά θα ήταν σκόπιμο να εξαγγελθούν και πρόσθετες, όπως η αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης και η ευθυγράμμιση των δημόσιων και ιδιωτικών συνταξιοδοτικών ωφελημάτων. Το Υπουργείο Οικονομικών της Κύπρου, εναρμονιζόμενο με την νέα πραγματικότητα που επιβάλλουν οι διεθνείς οικονομικές συνθήκες, έχει αναθεωρήσει, προς τα κάτω, τις αρχικές του προβλέψεις για τις εξελίξεις στην Κυπριακή οικονομία. Όμως, σε κάθε περίπτωση, είναι περισσότερο αισιόδοξο από όλους τους διεθνείς οργανισμούς και προβλέπει ότι, τελικά, για το 2009 η Κύπρος θα παρουσιάσει θετικό πρόσημο στον ρυθμό ανάπτυξης που θα κυμανθεί από 1-2%, ο πληθωρισμός θα μειωθεί στο 1,0% ή περισσότερο, το δημοσιοοικονομικό έλλειμμα δεν θα ξεπεράσει το 2,5% του ΑΕΠ, η ανεργία θα σημειώσει άνοδο και ίσως υπερβεί το 5% και τέλος το δημοσιονομικό έλλειμμα θα διατηρηθεί σε επίπεδα κάτω του 49,0% του ΑΕΠ. Η γενικότερη ρευστότητα που επικρατεί στην παγκόσμια οικονομία δεν επιτρέπει ασφαλείς προβλέψεις και για τούτο άλλωστε υπάρχουν συνεχείς αναθεωρήσεις επί των προβλέψεων. Πάντως είναι βέβαιο ότι η Κυπριακή οικονομία θα επηρεασθεί περισσότερο από τις, αρχικές τουλάχιστον, προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών, παρά το γεγονός ότι κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους σημείωσε ρυθμό ανάπτυξης 1,6%. Για περίοδο Ιανουαρίου - Μαΐου 2009 υπάρχουν τα εξής ενδιαφέροντα στοιχεία, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2008: Πληθωρισμός (0,7%), Δημόσια Έσοδα (-11.7%), Δείκτης Βιομηχανικής Παραγωγής (-9,5%), Αφίξεις Τουριστών (-8,9%), Ανεργία (3,7% - Άνεργοι: 15.158), Εξωγενής Ζήτηση Ακινήτων(- 78.0%). Οι ελληνοκυπριακές οικονομικές σχέσεις μετά την ένταξη της Κύπρου στην ΟΝΕ Η Ελλάδα και η Κύπρος είναι δύο χώρες που συνδέονται με ισχυρούς δεσμούς αίματος, μοιράζονται μια γεωστρατηγικής σημασίας περιοχή στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, με κοινούς αντιπάλους και φίλους. Η οικονομική ανάπτυξη των δύο χωρών σε σχέση με την ευρύτερη περιοχή, η σύγκλιση των οικονομικών συμφερόντων, η συμπληρωματικότητα των οικονομιών τους σε συνδυασμό με την οικονομική σταθερότητα που τις διακρίνει αποτυπώνεται με σαφήνεια στους τομείς του διμερούς εμπορίου, των επενδύσεων και του τουρισμού. Όπως ήταν φυσικό, η τροχιά δυναμικής ανόδου των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων της Ελλάδας και της Κύπρου συνεχίσθηκε και με την είσοδο της μεγαλονήσου στην ευρωζώνη το 2008, αποτυπώνοντας με τον ιδανικότερο τρόπο τις εξαιρετικές σχέσεις των δύο χωρών σε εθνικό και πολιτικό επίπεδο. Η Ελλάδα λειτουργεί ως πύλη εισόδου των επιχειρήσεων της Κύπρου προς τις χώρες της ΕΕ και της Ανατολικής Ευρώπης, ενώ και οι Ελληνικές επιχειρήσεις μέσω της Κύπρου επεκτείνονται στη Ν.Α. Μεσόγειο, διευρύνοντας, με αυτό τον τρόπο, τις ευκαιρίες επιχειρηματικής πρόσβασης στις αγορές της Μέσης Ανατολής, καθώς και στις πέραν αυτής αραβικές αγορές. Το γεγονός της ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ, τον Μάιο του 2004, - για το οποίο συνέβαλε αποφασιστικά η ελληνική κυβέρνηση - διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των οικονομικών σχέσεων Ελλάδας- Κύπρου, καθώς έδωσε μεγαλύτερη ώθηση στις επιχειρηματικές σχέσεις των δύο χωρών. Η ένταξη της Κύπρου στην ΟΝΕ και η είσοδος του ευρώ στην οικονομική της ζωή, τον Ιανουάριο του 2008, θα λειτουργήσει ως μοχλός μεγαλύτερης ανάπτυξης των οικονομικών σχέσεων οδηγώντας στη πλήρη ενοποίηση του οικονομικού χώρου των δύο χωρών. Στη συνέχεια θα αναλύσουμε τα οικονομικά στοιχεία που συνηγορούν στο ανωτέρω συμπέρασμα. Το εύρος των διμερών εμπορικών συναλλαγών αναπτύχθηκε δυναμικά το 2008 και ανήλθε στα 1,45 δις ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 9,4 έναντι του 2007 (1,325 δις ευρώ). Με βάση τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας Κύπρου η Ελλάδα συνέχισε να είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής προϊόντων της Κύπρου και το 2008 καθώς οι εξαγωγές της έφθασαν τα 1,23 δις Ευρώ, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 10,9% σε σχέση με τις εξαγωγές της προς τη Κύπρο το 2007 (1,11 δις. ευρώ). Σχετικά με τις Κυπριακές εξαγωγές προς την Ελλάδα το 2008, σημειώνουμε ότι ανήλθαν στα 218,5 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας μικρή αύξηση της τάξης του 1,8% σε σχέση με το 2007 (214,7 εκατ. ευρώ). Η Κυπριακή αγορά, σύμφωνα με τα ανωτέρω στοιχεία, κατέχει την τρίτη θέση, από πλευράς σπουδαιότητας, για τα ελληνικά προϊόντα, μετά τις αγορές της Γερμανίας και της Ιταλίας. Το έλλειμμα του διμερούς εμπορικού ισοζυγίου για την Κύπρο, το 2007 διευρύνθηκε κατά 13,1% και έφθασε τα 1.013,9 εκατ. ευρώ., σε σύγκριση με το έλλειμμα του 2007 (€ 896,1 εκατ.). Οι εξαγωγές προς την Ελληνική αγορά κάλυψαν, κατά το 2008, το 18,7% του συνόλου των Κυπριακών εξαγωγών έναντι του 19,8% το 2007, και το 37,6% του συνόλου των Κυπριακών εξαγωγών σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι του 35,4% το 2007. Οι εισαγωγές της Κύπρου από την Ελλάδα παρά την σημειωθείσα αύξηση, μείωσαν το μερίδιό τους επί του συνόλου από 17,5%, σε 16,8% το 2008. Παράλληλα οι εισαγωγές από την Ελλάδα κάλυψαν, το 2008 το 25,1% των Κυπριακών εισαγωγών από χώρες της ΕΕ έναντι 25,6% το 2007. Πίνακας 7: Διμερές Εμπόριο Κύπρου - Ελλάδος (εκατ. €) Έτος Εξαγωγές Εισαγωγές Εμπορικό Ισοζύγιο Όγκος Εμπορίου Αξία %Δ Αξία %Δ Αξία %Δ Αξία %Δ 1 2 3=1-2 4=1+2 2003 74,8 470,8 -396,0 545,5 2004 110,4 48,4 689,0 47,0 -579,0 46,8 800,0 46,6 2005 139,3 26,2 861,5 25,0 -722,1 24,7 1.000,9 25,1 2006 146,2 4,9 951,6 10,4 -805,4 11,5 1.097,8 9,6 2007 214,7 46,8 1.110,8 16,7 -896,1 11,2 1.325,5 20,74 2008 218,5 1,8 1.232,4 10,9 -1.013,9 13,1 1.450.9 9,4 Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου Διάγραμμα 2: Διμερές εμπόριο Ελλάδας - Κύπρου Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου Είναι γεγονός ότι η Κυπριακή αγορά είναι προσανατολισμένη σε μεγάλο βαθμό, προς ένα ευρύ φάσμα των εξαγομένων ελληνικών προϊόντων. Διαπιστώνεται ωστόσο, ότι οι Ελληνικές εξαγωγές στην Κύπρο συγκεντρώνονται μόνο σε λίγες κατηγορίες. Έτσι, το 2008, αν και εισήχθησαν στην Κύπρο 97 κατηγορίες ελληνικών προϊόντων, το 76,4 % των Ελληνικών εξαγωγών στην Κύπρο προήλθε από, μόλις, 19 κατηγορίες. Η σύνθεση των Ελληνικών εξαγωγών στην Κύπρο, αποτελείται από προϊόντα και παράγωγα πετρελαίου (19,1%), ενδύματα (7,8%), ηλεκτρικές συσκευές (6,9%), μηχανήματα (6,1%), χυτοσίδηρο (4,1%), φαρμακευτικά (4,1%), αλκοολούχα ποτά (3,5%), πλαστικά (2,9%), κλπ. Πίνακας 8: Συγκέντρωση Ελληνικών Εξαγωγών στην Κύπρο ΔΚ Κατηγορίες Προϊόντων Αξία % 27 Πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου 245,4 19,1 61-62 Ενδύματα 96,1 7,8 85 Ηλεκτρικές συσκευές εικόνας & ήχου 84,9 6,9 84 Μηχανές, αντιδραστήρες, λέβητες 75,4 6,1 30 Φαρμακευτικά προϊόντα 51,1 4,1 72 Χυτοσίδηρος, σίδηρος και χάλυβας 50,2 4,1 22 Ποτά (αλκοολούχα και μη) 43,2 3,5 39 Πλαστικές ύλες και τεχνουργήματα 35,2 2,9 33 Αιθέρια έλαια 33,2 2,7 21 Διάφορα παρασκευάσματα διατροφής 31,6 2,6 49 Προϊόντα εκδοτικών οίκων 30,2 2,5 19 Δημητριακά και προϊόντα τους 30,1 2,4 87 Οχήματα και μέρη αυτών 26,8 2,2 34 Σαπούνια, παρασκευάσματα για πλύσιμο 26,4 2,1 76 Αλουμίνιο και τεχνουργήματα 22,2 1,8 94 Έπιπλα 21,4 1,7 64 Είδη υπόδησης 19,1 1,5 68 Δομικά υλικά 15,3 1,2 04 Γαλακτοκομικά 14,9 1,2 Σύνολο εισαγωγών από Ελλάδα (σε εκατ. ευρώ) 1.232,4 100 Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου Τα Ελληνικά προϊόντα που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στο σύνολο των Κυπριακών εισαγωγών για το 2007 είναι: για άλλη μια φορά τα προϊόντα των εκδοτικών οίκων (περιοδικά, εφημερίδες, βιβλία σε ποσοστό 61,1%), τα απορρυπαντικά και είδη καθαρισμού (52%), τα διάφορα παρασκευάσματα διατροφής (41,4%), τα παρασκευάσματα δημητριακών-αλεύρων και ειδών ζαχαροπλαστικής (41,1%), τα έτοιμα ενδύματα εκτός πλεκτών (40,2%), το αλουμίνιο και τα προϊόντα αυτού (29,1), τα φαρμακευτικά (26,2%), τα πλεκτά (25,9%), ηλεκτρικές συσκευές εικόνας και ήχου (18,9%), τα πλαστικά είδη (17,8%), το πετρέλαιο και τα προϊόντα αυτού (16,8%), ο σίδηρος και τα προϊόντα (16,1%), ο μηχανολογικός εξοπλισμός (12,%), τα αιθέρια έλαια (10%). Πίνακας 9: Ελληνικά προϊόντα με δεσπόζουσα θέση στις Κυπριακές εισαγωγές ΔΚ Κατηγορίες Προϊόντων Σύνολο Εισαγωγών Εισαγωγές από Ελλάδα Εισαγωγές από Ελλάδα/ Σύνολο εισαγωγών % Γενικό Σύνολο (σε εκατ. ευρώ) 7.349,0 1.232,4 16,7 49 Προϊόντα εκδοτικών οίκων 49,4 30,2 61,1 34 Σαπούνια – παρασκευάσματα για πλύσιμο 50,7 26,4 52,0 21 Διάφορα παρασκευάσματα διατροφής 76,2 31,6 41,4 19 Παρασκευάσματα δημητριακών - αλεύρων 73,1 30,1 41,1 62 Ενδύματα εκτός πλεκτών 164,9 66,4 40,2 76 Αλουμίνιο και τεχνουργήματα 75,7 22,1 29,1 30 Φαρμακευτικά προϊόντα 194,0 51,0 26,2 61 Ενδύματα πλεκτά 114,1 29,6 25,9 85 Ηλεκτρικές συσκευές εικόνας και ήχου 448,0 84,9 18,9 39 Πλαστικές ύλες και τεχνουργήματα 196,9 35,1 17,8 27 Πετρέλαιο και προϊόντα αυτού 1.452,6 245,3 16,8 72 Χυτοσίδηρος, σίδηρος και χάλυβας 310,4 50,1 16,1 84 Μηχανές, αντιδραστήρες, λέβητες 625,3 75,4 12,0 33 Αιθέρια έλαια 114,0 11,5 10,0 Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου Το 2008, οι Κυπριακές εξαγωγές στην Ελλάδα σε σχέση με το 2007 αυξήθηκαν κατά 1,7% φθάνοντας στα € 218,6 εκατ. Η Ελλάδα κατέλαβε την πρώτη θέση μεταξύ των πελατών της Κύπρου, απορροφώντας το 18,7% των Κυπριακών εξαγωγών, με δεύτερη την Μ. Βρετανία (10,2) %. Δώδεκα κατηγορίες προϊόντων καλύπτουν το 80,9 % του συνόλου των Κυπριακών εξαγωγών προς την Ελλάδα. Οι κυριότερες εξ αυτών είναι: οπτικο-ακουστικός εξοπλισμός και ιατρο-χειρουργικά (40,9%), σίδηρος και προϊόντα του (8,8%), φαρμακευτικά (7,3%), φρέσκα λαχανικά (5,6%), ηλεκτρικές μηχανές-συσκευές εικόνας και ήχου (4,1%), μηχανολογικός εξοπλισμός (3,3%)κλπ. Πίνακας 10: Συγκέντρωση Κυπριακών Εξαγωγών στην Ελλάδα ΔΚ Κατηγορίες Προϊόντων Αξία % Γενικό Σύνολο (σε εκατ. € ) 218,6 100 90 Οπτικ/κός εξοπλισμός, ιατροχειρουργικά 89,4 40,9 72 Χυτοσίδηρος, σίδηρος και χάλυβας 19,2 8,8 30 Φαρμακευτικά προϊόντα 16,0 7,3 07 Λαχανικά 12,2 5,6 85 Ηλεκτρικές συσκευές εικόνας & ήχου 9,0 4,1 84 Μηχανολογικός εξοπλισμός 7,3 3,3 02 Κρέας και υποπροϊόντα του 5,1 2,3 24 Καπνός και Προϊόντα Καπνού 3,9 1,8 61 Πλεκτά 3,9 1,8 49 Προϊόντα εκδοτικών οίκων 3,8 1,7 94 Έπιπλα, είδη κλινόστρωσης κλπ 3,8 1,7 76 Αλουμίνιο και τεχνουργήματα 3,2 1,5 Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου Τέλος, τα Κυπριακά εξαγόμενα προϊόντα με δεσπόζουσα θέση στην Ελληνική αγορά είναι τα προϊόντα των εκδοτικών οίκων (κυρίως επιστροφές ελληνικών εφημερίδων και περιοδικών με ποσοστό 90,2%), ο οπτικοακουστικός εξοπλισμός (κυρίως γυαλιά) και τα ιατρο-χειρουργικά προϊόντα και αναλώσιμα (86,3%), ο σίδηρος και τα υποπροϊόντα του κυρίως το σκράπ (88%), τα ενδύματα εκτός πλεκτών (41,7%), τα έπιπλα (37,2%), τα ζώντα ζώα (33,3%), τα λαχανικά (21,2%) κλπ. Πίνακας 11: Κυπριακά προϊόντα με δεσπόζουσα θέση στις εξαγωγές σε Ελλάδα ΔΚ Κατηγορίες Προϊόντων (σε εκατ. €) Σύνολο Εξαγωγών Εξαγωγές σε Ελλάδα Εξαγωγές σε Ελλάδα/ Σύνολο εξαγωγών % Γενικό Σύνολο 1.167,3 218,5 18,7 49 Προϊόντα εκδοτικών οίκων 4,1 3,7 90,2 90 Οπτικοακουστικός εξοπλισμός 103,4 89,3 86,3 72 Χυτοσίδηρος, σίδηρος και χάλυβας 21,8 19,2 88,0 62 Ενδύματα εκτός πλεκτών 6,7 2,8 41,7 94 Έπιπλα 10,2 3,8 37,2 01 Ζώα Ζωντανά 0,9 0,3 33,3 07 Λαχανικά 57,0 12,2 21,2 48 Χαρτί και χάρτινη ύλη 6,0 1,1 18,3 84 Μηχανές, λέβητες ,συσκευές 51,3 7,3 14,2 85 Ηλεκτρικές συσκευές εικόνας - ήχου 85,4 9,0 10.5 39 Πλαστικές ύλες και τεχνουργήματα 8,7 0,9 10,3 30 Φαρμακευτικά προϊόντα 155,1 16,0 10,3 Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου Με βάση την ετήσια έκθεση του Ευρώ-Μεσογειακού Δικτύου Φορέων Προώθησης Επενδύσεων (ΑΝΙΜΑ), η προσέλκυση ξένων άμεσων επενδύσεων προς τις Μεσογειακές χώρες μειώθηκε στο 2008 κατά 35% και οι συνολικές άμεσες επενδύσεις που έγιναν στις 13 χώρες που παρακολουθεί ο οργανισμός, ανήλθαν στα 40 δις ευρώ. Η προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων στην Κύπρο είναι πολύ χαμηλή σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Μεσογείου. Ειδικότερα για το 2008 η Κύπρος κατέλαβε την 8η θέση, προσελκύοντας 18 συνολικά έργα (projects) από ξένες άμεσες επενδύσεις. Την πρώτη θέση καταλαμβάνει η Τουρκία με 195 έργα, τη δεύτερη η Αλγερία με 102 έργα και την τρίτη θέση η Τυνησία με 100 έργα. Τα στοιχεία του Κυπριακού Οργανισμού Προσέλκυσης Επενδύσεων (CIPA) δείχνουν ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις στη Κύπρο για το 2008 ανήλθαν στα 1.262,3 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση 20,5% έναντι του προηγούμενου έτους. Η σχετική πτώση των επενδύσεων αποδίδεται κυρίως στη μείωση των επενδύσεων στον κτηματομεσιτικό κλάδο η οποία οφείλεται στην διεθνή οικονομική κρίση του 2008. Οι μεγαλύτερες άμεσες ξένες επενδύσεις του 2008 ήσαν οι εξής: · Ανακατασκευή του λιμένα Λάρνακας και κατασκευή μαρίνας από την εταιρεία The Zenon Consortium, με την μέθοδο DBFO. · Κατασκευή μαρίνας στην Πάφο με την μέθοδο BOT, από την J&P και ελληνικές εταιρείες AVAX και ATHINA. · Κατασκευή μαρίνας στη Λεμεσό με την μέθοδο BOT. Στο έργο συμμετέχουν με συνολικό ποσοστό 31% οι εταιρείες J&P - AVAX – ATHINA. · Κατασκευή μονάδας αφαλάτωσης στην επαρχία Αμμοχώστου με την μέθοδο ΒΟΤ και συμμετοχή κατά 60% δύο εταιρειών από το Ισραήλ. · Κατασκευή γηπέδου γκολφ στην Πάφο από την εταιρεία Dolphin Capital Partners (Ηνωμένο Βασίλειο). · Κατασκευή μεγάλου συγκροτήματος πολυτελών εξοχικών κατοικιών στην επαρχία Πάφου από την εταιρεία Dolphin Capital Partners και την Κυπριακή εταιρεία Aristo Developers. · Αγορά του 50,1% των μετοχών των ασφαλιστικών εταιρειών Λαϊκή Ασφαλιστική και Λαϊκή Cyprialife από την Γαλλική εταιρεία CNP Assurances. · Αγορά από το Ελληνικό Θεραπευτήριο «ΥΓΕΙΑ» του ομίλου MIG, μαιευτικής κλινικής στην Πάφο. · Ίδρυση θυγατρικής ασφαλιστικής από την εταιρεία Lloyds TSB (Ην. Βασίλειο), στην Λεμεσό · Έναρξη εργασιών της Ελληνικής EUROBANK. Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, οι ελληνικές άμεσες επενδύσεις στην Κύπρο, οι κυριότερες των οποίων αναφέρθηκαν παραπάνω, το 2008 παρουσίασαν μείωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος (κατά 44,3%) και ανήλθαν στα € 140 εκατ. Σε γενικές γραμμές, μεγαλύτερη συγκέντρωση των Ελληνικών κεφαλαίων παρατηρείται στους τομείς: των ενδιάμεσων χρηματοοικονομικών οργανισμών, του τομέα των υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης και στη μεταποίηση. Η μεγαλύτερη ελληνική επένδυση των τελευταίων ετών στην Κύπρο έγινε στο τέλος του 2002, όταν ο Όμιλος ΕΛΠΕ εξαγόρασε το τμήμα διανομής καυσίμων της British Petroleum (BP) στην Κύπρο και δημιούργησε την HELLENIC PETROLEUM CYPRUS Ltd. Πίνακας 12: Ελληνικέ επενδύσεις στη Κύπρο κατά Τομέα (σε εκατ. ευρώ) Τομείς 2003 2004 2005 2006 Αξία % Αξία % Αξία % Αξία % Γεωργία και αλιεία 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ορυχεία και λατομεία 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Μεταποίηση -0,34 - 0,0 0,0 17,94 - 4,44 2,0 Ηλεκτρισμός, αέριο & νερό 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Κατασκευές 0,0 0,0 0,0 0,0 0,34 - 0,0 0,0 Εμπόριο και επισκευές 20,50 12,0 9,05 23,2 13,15 - -0,51 - Ξενοδοχεία και εστιατόρια 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Μεταφορές και επικοινωνίες 107,30 62,8 11,27 28,8 -11,61 - -12,98 - Ενδιάμεσοι Χρηματ/κοί οργανισμοί 8,03 4,7 12,81 32,8 -3,58 0,0 151,38 65,8 Διαχείριση Ακίνητης Περιουσίας 18,11 10,6 0,68 1,7 2,22 - -2,05 - Άλλες υπηρεσίες 16,91 9,9 5,29 13,5 -2,90 - 73,98 32,2 Δεν έχει κατανεμηθεί 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Σύνολο 170,51 100,0 39,10 100,0 15,56 100,0 214,26 100,0 Πηγή: Κεντρική Τράπεζα Κύπρου Το 2008 οι εισροές κεφαλαίων από την Ελλάδα, για άμεσες επενδύσεις στη Κύπρο αντιστοιχούν στο 11,0% των συνολικών άμεσων ξένων επενδύσεων. Κατά την τελευταία επταετία οι συνολικές Ελληνικές επενδύσεις στην Κύπρο υπερέβησαν το 1 δις ευρώ, πράγμα που αποδεικνύει το ενδιαφέρον των Ελληνικών επιχειρήσεων για επέκταση των δραστηριοτήτων τους στην Κύπρο. Οι Κυπριακές Επενδύσεις στην Ελλάδα το 2008 ανήλθαν στα 150 εκατ. Ευρώ και σημείωσαν αύξηση 61,1% έναντι του 2007. Παραδοσιακά το μεγαλύτερο ποσοστό των άμεσων Κυπριακών επενδύσεων κατευθύνεται στους τομείς τραπεζών, κατασκευών και μεταφορών/επικοινωνιών. Στην περίοδο 2002-2008 οι Κυπριακές άμεσες επενδύσεις στην Ελλάδα πλησίασαν το 1,5 δις ευρώ και ήσαν ιδιαίτερα αυξημένες στην περίοδο 2006/07, όταν η Κύπρος προετοιμαζόταν για την ένταξή της στην ζώνη του ευρώ. Πίνακας 13: Κυπριακές Επενδύσεις στην Ελλάδα κατά τομέα (σε εκατ. €) Τομείς 2003 2004 2005 2006 Αξία % Αξία % Αξία % Αξία % Γεωργία και αλιεία 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ορυχεία και λατομεία 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Μεταποίηση 6,49 4,6 0,17 0,0 27,67 17,3 0,0 0,0 Ηλεκτρισμός, φυσικό αέριο & νερό 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Κατασκευές 31,09 22,2 118,57 45,2 85,77 53,7 115,67 34,5 Εμπόριο και επισκευές 3,58 2,5 0,51 0,2 8,88 5,6 13,15 3,9 Ξενοδοχεία και εστιατόρια 27,33 19,5 10,59 4,0 12,47 7,8 2,90 0,9 Μεταφορές και επικοινωνίες 10,76 7,7 5,29 2,0 1,53 0,9 5,98 1,8 Ενδιάμεσοι Χρηματ/κοί οργανισμοί 50,91 36,4 98,92 37,6 -32,29 - 150,35 44,9 Διαχείριση ακίνητης Περιουσίας 9,05 6,5 28,19 10,7 23,06 14,4 46,98 14,0 Άλλες υπηρεσίες 0,51 0,6 0,51 0,2 0,51 0,3 0,17 0,0 Δεν έχει κατανεμηθεί 0,0 0,0 0,17 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Σύνολο 139,72 100,0 263,12 100,0 127,60 100,0 335,20 100,0 Πηγή: Κεντρική Τράπεζα Κύπρου Διάγραμμα 3: ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Πηγή: Κεντρική Τράπεζα Κύπρου Συμπεράσματα Όπως προκύπτει από την παραπάνω ανάλυση, η κυπριακή οικονομία εισήλθε σε ένα καινούριο οικονομικό περιβάλλον, με ευοίωνες προοπτικές για το μέλλον της μέσα σε αυτό. Παρά τις αντιξοότητες της παγκόσμιας οικονομικής συγκυρίας, έτσι όπως αυτή εξελίσσεται μέσα στη δίνη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, και το σοκ της αλλαγής του νομίσματος, η κυπριακή οικονομία φαίνεται να έχει ισχυρές αντοχές. Την αίσθηση αυτή επιβεβαιώνουν τόσο οι θετικές κρίσεις των διεθνών οικονομικών οργανισμών (ΔΝΤ, ΕΕ, Παγκόσμια Τράπεζα), όσο και των ανεξάρτητων ιδιωτικών οργανισμών αξιολόγησης (Moody’s, Standard & Poor, Fitch). Επομένως, παρά τη φυσιολογική και αιτιολογημένη πτώση που παρουσιάζουν ορισμένοι δείκτες της κυπριακής οικονομίας, φαίνεται ότι η δυναμικότητά της και οι αντοχές της βρίσκονται σε πολύ καλύτερο επίπεδο από αρκετές χώρες - μέλη της Ευρωζώνης, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας. Όσον αφορά τις ελληνοκυπριακές συναλλαγές, η τάση που διαφαίνεται στον τομέα των επενδύσεων είναι σαφώς θετική, ως συνέπεια της διαρκούς ενδυνάμωσης των επιχειρηματικών σχέσεων των δύο χωρών, της σύναψης στρατηγικών συμμαχιών και της ανάληψης κοινών πρωτοβουλιών σε τρίτες χώρες. Επομένως, αναμένεται η περαιτέρω αύξηση των Κυπριακών επενδύσεων στην Ελλάδα αλλά και των Ελληνικών στην Κύπρο, ιδιαίτερα τώρα που είναι γεγονός η εναρμόνιση της Κυπριακής οικονομίας με το κοινοτικό κεκτημένο και η είσοδό της στην Ευρωζώνη. Οι δύο χώρες, από την 1η Ιανουαρίου 2008 βρίσκονται στον ίδιο ενιαίο οικονομικό χώρο και χρησιμοποιώντας στις συναλλαγές τους το ίδιο νόμισμα, δημιουργούν έναν οικονομικό άξονα, ο οποίος αναμένεται να δώσει νέα διάσταση στις οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών. Ο στρατηγικός στόχος στο δίπολο Ελλάδας – Κύπρου οφείλει πλέον να υπερβαίνει τον ορίζοντα του διμερούς εμπορίου και να επικεντρωθεί στην περαιτέρω ενθάρρυνση των Ελληνικών εταιρειών να διεισδύσουν στον πυρήνα και το πλέγμα της διαρθρωτικής παραγωγικής βάσης της Κυπριακής οικονομίας και σε συνεργασία με Κυπριακές εταιρείες να κατοχυρώσουν το ειδικό βάρος του περιφερειακού τους ρόλου στις αγορές της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Αντίστοιχα, οι Κυπριακές εταιρείες χρησιμοποιώντας ως εφαλτήριο τον οικείο και φιλικό προς αυτές ελληνικό οικονομικό χώρο, έχουν τη δυνατότητα να επεκταθούν με καλύτερους όρους, στη μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά. Επομένως η αριστοποίηση των ήδη πολύ καλών ελληνοκυπριακών οικονομικών σχέσεων μπορεί να αποφέρει σημαντικά ευεργετήματα προς όφελος και των δύο χωρών. Βιβλιογραφία Εαρινή έκθεση προβλέψεων της Κομισιόν για το 2009. Ετήσια έκθεση 2008 για την Κυπριακή οικονομία, 2009, Γραφείο Οικονομικών και εμπορικών υποθέσεων της Πρεσβείας της Ελλάδας στην Κύπρο, Λευκωσία Ιούλιος 2009. Ετήσια έκθεση του Ευρώ-Μεσογειακού Δικτύου Φορέων Προώθησης Επενδύσεων(ΑΝΙΜΑ), 2008. Θανασάς, Η., 2009, «Κυπριακή οικονομία-Διμερείς Οικονομικές σχέσεις Ελλάδος –Κύπρου», Πρεσβεία της Ελλάδος στην Κύπρο, Γραφείο οικονομικών και εμπορικών υποθέσεων. Οικονομικό Δελτίο, Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, Ιούνιος 2009. Ορφανίδης Αθανάσιος, «Ετήσια Έκθεση του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου για το 2008», ΚΤΚ, Λευκωσία 5/5/2009 Orphanides, A., 2008, "Preparing for the euro - perspectives from the monetary policy strategy in Cyprus", in K. Liebscher, J. Christl, P. Mooslechner and D. Ritzberger- Grünwald (eds) Currency and Competitiveness in Europe, Cheltenham: Edward Elgar. Ορφανίδης, Α., 2009, «Προβληματισμοί για τη διεθνή οικονομική κρίση και την κυπριακή Οικονομία», ομιλία του Διοικητή της Κ.Τ.Κ., στα πλαίσια της δημόσιας συζήτησης με θέμα: «Η ΔιεθνήςΟικονομική Κρίση και οι Επιπτώσεις της στην Κυπριακή Οικονομία» που διοργανώθηκε από το ΤΕΠΑΚ και τον ΟΠΕΚ, Λεμεσός 10/3/2009. Pantelidis, N.A.,1998, “Strategy of Greece's inclusion to the European Monetary Union”, A Candidate of Science in Economy Dissertation in World Economy and International Economy Relations – 08.05.01 – World economy and International economic relations, Institute of international relations of Taras Shevchenko Kyiv University. Kyiv, 1998. Syrichas, G., 2008, “Monetary Policy Strategy And The Euro: Lessons from Cyprus”, Working Paper Series, Central bank of Cyprus, October 2008